"Αθλητισμός - Ολυμπισμός - Περιβάλλον

Εκπαίδευση  και  Βιώσιμη  Ανάπτυξη "

 

 

 

 

 

 

 

 

Δρ.  Αρτέμης   Μ. Αθανασάκης

 

                     ·    Διδάκτωρ Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

                     ·    Σχολικός Σύμβουλος καθηγητών Φυσικών Αθήνας

                     ·    Καθηγητής  Μαρασλείου Διδασκαλείου Παν/ου Αθηνών

 


            Η φιλοσοφία του αθλητισμού ανέκαθεν σχετιζόταν στενά με το περιβάλλον κα την προστασία του, γιατί ο αθλητισμός και το περιβάλλον ως έννοιες, θεσμοί και κυρίως αξίες συνιστούν άξονες στήριξης και της παγκόσμιας κοινωνίας των πολιτών, αλλά και της προοπτικής της βιώσιμης ανάπτυξης για τις παρούσες και τις μελλοντικές γενιές.

            Γι' αυτό και ο αθλητισμός, ο πολιτισμός, και το περιβάλλον αποτελούν τους τρεις πόλους λειτουργίας του Ολυμπισμού.

            Με αυτή την παραδοχή η προστασία του φυσικού, δομημένου και πολιτισμικού περιβάλλοντος αποτελεί σήμερα βασική προϋπόθεση και ουσιαστική παράμετρο, η οποία χρειάζεται να εξασφαλίζεται τόσο κατά το σχεδιασμό των ολυμπιακών έργων, χωροθετήσεων και εγκαταστάσεων, όσο και κατά την ανάπτυξη  των ποικίλων αθλητικών δραστηριοτήτων. 

            Και τούτο γιατι βασικό χαρακτηριστικό της βιώσιμης ανάπτυξης αποτελεί η ιδέα που θεωρεί ότι η προστασία του περιβάλλοντος και των φυσικών του πόρων και γενικότερα η διατήρηση της οικολογικής μας  κληρονομιάς είναι εφικτή, μόνο εφόσον συσχετιστεί με την οικονομική, κοινωνική, πολιτιστική και πολιτική ανάπτυξη όλων των κοινωνικών στρωμάτων που πληθυσμιακά συγκροτούν τον πλανήτη μας.  Με  αυτό το σκεπτικό, οι αρχές και οι αξίες του Ολυμπισμού έχουν πολλά να προσφέρουν στην υπόθεση της προστασίας του περιβάλλοντος και της συνακόλουθης βιώσιμης ανάπτυξης, αφού εκ των πραγμάτων, η προετοιμασία, η οργάνωση και η τέλεση των Ολυμπιακών Αγώνων απαιτεί όπως η κατασκευή έργων (λεωφόρων, οικισμών, εκτάσεων πρασίνου, χρήση των ενεργειακών πόρων, επιλογή τροφίμων κ.α) σχεδιαστεί και  αναπτυχθεί σύμφωνα με τις αρχές της προστασίας του περιβάλλοντος και των φυσικών του πόρων.  .  Τούτο σημαίνει ότι  απαιτείται  ένα πρόγραμμα δράσεων που θα επικεντρώνεται στη βελτίωση των κοινωνικο-οικονομικών συνθηκών, στην ορθολογική διαχείριση των φυσικών και οικονομικών μας πόρων,  καθώς και στην ενίσχυση των ρόλων των ποικίλων κοινωνικών ομάδων.    Ειδικότερα τα προγράμματα αυτά δράσης μπορούν να καλύπτουν κοινωνικές, πολιτισμικές και μορφωτικές ανάγκες, αλλά και να ενθαρρύνουν νέες καταναλωτικές  συνήθειες (φιλικές προς το περιβάλλον), να προωθούν την προστασία της  υγείας και γενικότερα να βελτιώνουν την ποιότητα που οφείλει να έχει η σχέση αθλητισμού-πολιτισμού-περιβάλλοντος και ανάπτυξης ,μέσω  δραστηριοτήτων φυσικής αγωγής, αγωγής υγείας, αγωγής του καταναλωτή, αγωγής για την ειρήνη, αγωγής ενάντια στα ναρκωτικά και αναβολικά, καθώς και περιβαλλοντικής αγωγής και εκπαίδευσης.

            Ιδιαίτερα τα σχολικά προγράμματα φυσικής αγωγής, περιβαλλοντικής αγωγής, αγωγής υγείας και αγωγής του καταναλωτή θα ενημερώνουν, θα ευαισθητοποιούν, θα συνειδητοποιούν και θα ενεργοποιούν τους σημερινούς μαθητές-φοιτητές-αυριανούς πολίτες -σε συνεργασία με τις δημόσιες και μη αθλητικές ενώσεις, οργανώσεις  και υπηρεσίες- για ζητήματα που αφορούν τη ρύπανση αέρα, νερού και εδάφους, τη συνετή χρήση των χερσαίων, υδάτινων και εναλλακτικών (ήλιος - άνεμος - βιομάζα κ.α) φυσικών πόρων, την κατανόηση των μηχανισμών προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και καθαρισμού (βιολογικού) των αποβλήτων και λυμάτων.  Κυρίως όμως τα προγράμματα αυτά θα επικεντρώνονται στη χρήση, εφαρμογή και διάδοση των εναλλακτικών, ήπιων, μη ρυπογόνων (ηλιακής, αιολικής, γεωθερμικής κ.α.) μορφών ενέργειας -όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως- στη διαμόρφωση φιλοπεριβαλλοντικών διατροφικών συνηθειών και γενικότερα στη διαμόρφωση -φιλικών και συμβατικών με το συνολικό περιβάλλον- απόψεων, αντιλήψεων, στάσεων και συμπεριφορών που προωθούν  και τις αρχές  της βιώσιμης ανάπτυξης, αλλά και θεμελιώνουν στέρεα τις ιδέες και τις αξίες του αθλητισμού και του ολυμπισμού.

            'Υστερα από τα παραπάνω, και σε σχέση με την αναγκαιότητα συγκεκριμένων υλικοτεχνικών δράσεων, για να υλοποιηθεί η προηγουμένως αναπτυχθείσα συλλογιστική, χρειάζεται όπως:

     ·     Οι λεωφορειόδρομοι να κατασκευάζονται  και να λειτουργούν χωρίς να δημιουργούν σοβαρά προβλήματα ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

     ·     Να ενθαρρύνονται και να διευκολύνονται μεταφορές (μοτοσυκλέτες - ποδήλατα κ.α) που σχετίζονται με αθλητικές δραστηριότητες.

     ·     Να ελαχιστοποιούνται -όσο είναι δυνατόν- όλες οι μεταφορές ρύπανσης (αέρα - υδάτων - εδάφους) από σκουπίδια κυρίως,  αλλά  και η ψυχοφθόρα καταστρεπτική  και σοβαρότατη ΗΧΟΡΥΠΑΝΣΗ που κυριολεκτικά μαστίζει τις μεγάλες πόλεις και τα μεγάλα αστικά κέντρα.

     ·   Να δημιουργηθούν χώροι πρασίνου, και οι υπάρχοντες να επεκταθούν, χωρίς να καταστρέφονται από τις αθλητικές εγκαταστάσεις και δραστηριότητες.

            Συμπερασματικά, ως θετικές περιβαλλοντικές δράσεις που αφορούν τις ολυμπιακές  και αθλητικές προετοιμασίες, εγκαταστάσεις και δραστηριότητες, αναφέρονται οι παρακάτω:

1.         Περιβαλλοντική προστασία φυσικών και ανθρωπογενών (τεχνητών) οικοσυστημάτων.

2.         Ανάπτυξη πάρκων και περιοχών πρασίνου.

3.         Αναδάσωση (προσεκτική και συστηματική από ειδικούς) καμμένων ή κατεστραμμένων φυσικών περιοχών.

4.         Περιορισμός της μάστιγας της ηχορύπανσης.

5.         Βελτίωση των μαζικών μέσων  μεταφοράς και ενίσχυση της χρήσης τους. Επίσης χρήση μέσων μεταφοράς (μετρό - μοτοσυκλέτες - ποδήλατα) που δεν προκαλούν ατμοσφαιρική ρύπανση.

6.         Ανάπλαση, προστασία, συντήρηση, αξιοποίηση και λειτουργία παραδοσιακών και πολιτιστικών περιοχών και οικισμών.

7.         Φροντίδα, προστασία και διατήρηση των αρχαιολογικών χώρων.

8.         Χρήση νέων ενεργειακών και εναλλακτικών συστημάτων (ηλιακών - αιολικών - φωτοβολταϊκών κ.α) με ταυτόχρονη μείωση της ρυπογόνου ενέργειας των ορυκτών καυσίμων.

9.         Χρήση ανακυκλώσιμων προϊόντων, υλικών και κυρίως υλικών τροφοδοσίας.

10.       Επίλυση του προβλήματος των σκουπιδιών, μέσω επιλεγμένων κάδων αποβλήτων (γυαλί - αλουμίνιο - μπάζα κ.α.) και συστηματικότερη φροντίδα καθαριότητας των αθλητικών εγκαταστάσεων και χώρων.

11.       Προώθηση της δημόσιας υγείας γενικότερα, και ειδικότερα εξασφάλιση της ποιότητας του αέρα και του πόσιμου νερού. Αψογη λειτουργία των δικτύων αποχέτευσης.

12.       Οργάνωση συστηματική και μεθοδική των διοικητικών υπηρεσιών που σχετίζονται με τις ολυμπιακές και αθλητικές δραστηριότητες.

 13     Συστηματική περιβαλλοντική αγωγή -όχι μόνο για μαθητές, αλλά και για ενηλίκους- για ζητήματα και προβλήματα που αφορούν, την ποιότητα του περιβάλλοντος τους και τις λειτουργίες  τους ως πολιτών.

 

Ο παρακάτω κατάλογος των αναγκαίων προυποθέσεων και των 13 δράσεων θα μπορούσε να αποτελέσει έναν πράσινο κώδικα επικοινωνίας, λειτουργίας και ανάπτυξης ολυμπιακών και αθλητικών δραστηριοτήτων και έργων, που εμπεριέχουν το σεβασμό και την προστασία όλων των δομών και μορφών του φυσικού, κοινωνικού και πολιτισμικού περιβάλλοντος.


 

ΒΙBΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ   ΠΗΓΕΣ

 

1.         ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ Α., Οικοπεριβαλλοντική Παιδαγωγική, Εκδ. Χρ. Ε. Δαρδανός, Αθήνα, 1996.

2.         ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ Α., Οικοπεριβαλλοντική Ψυχολογία και Εκπαίδευση, Εκδ. Χρ. Ε. Δαρδανός, Αθήνα, 2000.

3.         BRUNDTLAND REPORT OF THE WORLD COMMISSION ON ENVIRONMENT AND DEVELOPMENT, OSLO, 1987.

4.         ΜΠΕΡΙΑΤΟΣ Η., Περιβάλλον και Ανάπτυξη, Εκδ. ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΘΕΜΑΤΑ, Αθήνα, 1999.

5.         IOC COMMISSION ON SPORT AND THE ENVIRONMENT. Building a positive environmental legacy through the Olympic games, August 1999.

6.         INTERNATIONAL OLYMPIC COMMITTEE, Sport and Environment Commission, Olympic movement' s Agenda 21:sport for sustainable development, 12 January 2000.

7.         PROGRAMME FOR THE 9th CONFERENCE, Comite pour le development du sport (CDDS), Bratislava, 2000.

8.         MINISTRY OF THE ENVIRONMENT, The greening of sports: the third  dimension of the Olympics, Norway, Oslo, 1994.