Μικρός  περίπλους  στην  ιστορία  της  Περιβαλλοντικής  Εκπαίδευσης.

( Διεθνώς  και  στην  Ελλάδα )

 

 


 


ΦΥΣΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ

ΤΕΥΧΟΣ  1

ΣΕΠ-ΟΚΤ-ΝΟΕΜ  2000

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ  ΤΗΣ  Ε.Ε.Φ

 

Γεώργιος   Κούσουλας

Υπεύθυνος  Π.Ε  -  Β΄ Δ/νση Δ.Ε  Αθηνών

 

 

Οι ρίζες και οι καταβολές της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, μπορεί να αναζητηθούν στο παγκόσμιο οικολογικό κίνημα της δεκαετίας του ΄60 και στα πρόδρομα αυτού κινήματα των πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα, όπως χαρακτηρίζονται τα κινήματα της «διατήρησης», της «μελέτης» και της «προστασίας» της φύσης.

Διεθνώς η ιδέα της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, ωρίμασε και αναπτύχθηκε στο τέλος της δεκαετίας του ΄50 και κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ΄60. Ήταν ο καρπός των αναζητήσεων και των προβληματισμών, ευαίσθητων και συνειδητοποιημένων πολιτών. Ταυτόχρονα υπήρξε και η απάντηση, στο αίτημα της παγκόσμιας κοινότητας για την αντιμετώπιση των διαρκώς αυξανομένων οικολογικών προβλημάτων.

Στο κείμενο που ακολουθεί, αναφέρονται εν συντομία οι κυριότεροι σταθμοί της ιστορικής εξέλιξης της Π.Ε,  διεθνώς και στην Ελλάδα.

 

1.   Ιστορικοί σταθμοί της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, διεθνώς.

 

Το 1968, ιδρύεται στη Βρετανία το Συμβούλιο για την Π.Ε  και στη Σουηδία εισάγονται στο εκπαιδευτικό της σύστημα προγράμματα  Π.Ε. Το παράδειγμα της Σουηδίας ακολουθούν και άλλες χώρες της Ευρώπης τα τέλη της δεκαετίας του ΄60.

Η πρώτη διεθνής συνάντηση με θέμα την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, πραγματοποιείται στη Νεβάδα των Η.Π.Α το 1970. Στη συνάντηση αυτή καθιερώνεται διεθνώς ο όρος               « Περιβαλλοντική Εκπαίδευση » και διατυπώνεται ο πρώτος και  ο πλέον έγκυρος ορισμός της, ο οποίος αποτελεί σημείο αναφοράς στην παγκόσμια βιβλιογραφία της Π.Ε, που έχει ως εξής: «Περιβαλλοντική Εκπαίδευση είναι η διαδικασία αναγνώρισης αξιών και διασαφήνισης εννοιών, προκειμένου να αναπτυχθούν στους ανθρώπους και στις κοινωνικές ομάδες, οι απαραίτητες και αναγκαίες ικανότητες και στάσεις  για την κατανόηση  και εκτίμηση της αλληλεξάρτησης του ανθρώπου, του πολιτισμού του και του βιοφυσικού περιβάλλοντος. Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση απαιτεί πρακτική ενασχόληση στη διαδικασία λήψεως αποφάσεων και συνεπάγεται τη διαμόρφωση ενός κώδικα συμπεριφοράς,  κάθε ανθρώπου για θέματα και προβλήματα που αφορούν στην ποιότητα του περιβάλλοντος ». 

Στη Στοκχόλμη, 5-16-Ιουνίου 1972, συνήλθε η πρώτη Διακυβερνητική Διάσκεψη για «το Περιβάλλον του Ανθρώπου». Στη Διάσκεψη αυτή αναγνωρίζεται για πρώτη φορά από τη Διεθνή Κοινότητα η αναγκαιότητα προώθησης και ενδυνάμωσης της Π.Ε για την αντιμετώπιση της οικολογικής κρίσης. Στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης που προτάθηκε στη Διάσκεψη, θεσμοθετήθηκε το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον               ( U.N.E.P ) και εν συνεχεία η U.N.E.S.C.O σε συνεργασία με το U.N.E.P  οργάνωσε το Διεθνές Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Δ.Π.Π.Ε-Ι.Ε.Ε.P) του οποίου οι δραστηριότητες συνέβαλαν τα  μέγιστα στην ανάπτυξη και εξέλιξη της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης μέχρι σήμερα.

Στο Διεθνές Συνέδριο της Aix – en – provence (Γαλλία, 16-21 Οκτωβρίου 1972)  για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, με θέμα «Εκπαίδευση και το Περιβάλλον», οι σύνεδροι κατέληξαν στο σημαντικό συμπέρασμα, ότι η έννοια του συνολικού  Περιβάλλοντος στο σχολείο, δε μπορεί να προσεγγισθεί με τη διαδικασία ενός νέου μαθήματος. Πρέπει και μπορεί να προσεγγισθεί διεπιστημονικώς με τη συνεργασία όλων των παραδοσιακών σχολικών μαθημάτων.

Τα συμπεράσματα του Διεθνούς Συνεδρίου του Βελιγραδίου, το οποίο οργανώθηκε από το Δ.Π.Π.Ε – I.E.EP και το Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου (13-22 Οκτωβρίου 1975), διετυπώθησαν στην περίφημη « Χάρτα του Βελιγραδίου » η οποία αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά κείμενα για τη μετέπειτα πορεία και εξέλιξη της Π.Ε. Στο Συνέδριο αυτό ως βασικός σκοπός της Π.Ε καθορίζεται « η διάπλαση ενός παγκόσμιου πληθυσμού με συνείδηση και ενδιαφέρον για το συνολικό περιβάλλον και τα περιβαλλοντικά προβλήματα, ενός πληθυσμού με  γνώσεις, ικανότητες και διάθεση να αγωνισθεί προσωπικά και συλλογικά για την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων και να εμποδίσει την εκδήλωση νέων στο μέλλον  ».

Ανησυχητική σημείωση: Στην Ελλάδα ο παραπάνω σκοπός, κατά τους πλέον αισιόδοξους υπολογισμούς, αγγίζει μόνο το 8% του σχολικού πληθυσμού. Ο υπόλοιπος πληθυσμός της χώρας, συμπεριλαμβανομένων και των ¨ειδικών¨ και αυτών που μπορούν με τις πράξεις και τις αποφάσεις τους να επηρεάσουν την κατάσταση του περιβάλλοντος στην Ελλάδα, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, αγνοεί πλήρως τον όρο Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. 

Η πρώτη Διακυβερνητική Διάσκεψη, ειδικά για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, οργανώθηκε από το Δ.Π.Π.Ε – I.E.E.P και πραγματοποιήθηκε στο  Τbilisi ( Τιφλίδα ) της Γεωργίας,  14-26  Οκτωβρίου 1977. Στη Διάσκεψη αυτή που αποτελεί σταθμό και ορόσημο στην ιστορία της Π.Ε, καθορίστηκαν: το περιεχόμενο, οι σκοποί, οι στόχοι,   τα χαρακτηριστικά της Π.Ε  και οι βασικές μεθοδολογικές προσεγγίσεις για την επίτευξη των στόχων. Η « Διακήρυξη της Τιφλίδας και οι 41 προτάσεις » είναι το πιο σημαντικό και πολύτιμο κείμενο για την Π.Ε μέχρι σήμερα.             

Με στόχο την προώθηση και εφαρμογή των επιδιώξεων της ιστορικής αυτής διάσκεψης, οργανώθηκαν και πραγματοποιήθηκαν σε διεθνές επίπεδο, ποικίλες δραστηριότητες όπως σεμινάρια, συζητήσεις, διεθνείς συναντήσεις, πιλοτικά προγράμματα,  έρευνες κλπ που είχαν ως αποτέλεσμα την περαιτέρω ανάπτυξη της Π.Ε σε εθνικό .περιφερειακό και διεθνές επίπεδο.

Το 1987 δέκα χρόνια μετά τη διάσκεψη της Τιφλίδας το  Ι.Ε.Ε.Π-Δ.Π.Π.Ε οργάνωσε και πραγματοποίησε στη Μόσχα το “Διεθνές Συνέδριο για την Π.Ε και την Επιμόρφωση – Κατάρτιση”. Κατά τη διάρκεια των εργασιών του Συνεδρίου, διαπιστώθηκαν με αγωνία τα παρακάτω, σχετικά με την κατάσταση του Περιβάλλοντος, την πορεία και την αποτελεσματικότητα της Π.Ε 

·         Η κατάσταση του Περιβάλλοντος παγκοσμίως είναι πολύ ανησυχητική, μολονότι σε επίπεδο κοινωνίας, οργανωμένων πολιτών και κρατικών φορέων, υπάρχει αυξημένη ευαισθητοποίηση και δραστηριοποίηση για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων. Προβλήματα όπως η εκτροπή του φαινομένου του θερμοκηπίου, ή αραίωση της στοιβάδας του όζοντος, η όξινη βροχή, η ρύπανση και η μόλυνση, η καταστροφή της βιοποικιλότητας, η αποδάσωση, η ερημοποίηση και  η εξάντληση των φυσικών πόρων, καθημερινά οξύνονται και παραμένουν οι αγωνιώδεις και μοιραίες συνιστώσες  της  συνεχώς αυξανομένης  οικολογικής κρίσης.

·         Η Π.Ε  δε μπορεί να είναι αποτελεσματική εφ΄ όσον αντιμετωπίζει την επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων μόνο με τεχνοκρατική αντίληψη. Θα είναι αποτελεσματική εφ΄ όσον παράλληλα, αποσκοπεί και στη διαμόρφωση  ενός νέου παγκόσμιου περιβαλλοντικού ήθους με τη διαμόρφωση νέων στάσεων ,συμπεριφορών, αξιών, γνώσεων και δεξιοτήτων των πολιτών και των κοινωνικών ομάδων.

·         Η Π.Ε  έχει τη δυνατότητα και μπορεί να συμβάλει στην προώθηση της έννοιας της Βιώσιμης Ανάπτυξης  στο ευρύ κοινό.

Μετά  το Συνέδριο της Μόσχας (17-21 Αυγούστου 1987) και το «Brundtland report – το κοινό μας μέλλον », έκδοση της Παγκόσμιας Επιτροπής για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη            ( 1987 ), αρχίζει o εναγκαλισμός της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με την  Αειφόρο ή Βιώσιμη Ανάπτυξη. Η σύνδεση της Π.Ε με τη Βιώσιμη Ανάπτυξη ( sustainable development )τονίζει την ανάγκη της συμφιλίωσης του Περιβάλλοντος με την Ανάπτυξη και υπογραμμίζει το ρόλο της Εκπαίδευσης προς την κατεύθυνση αυτή. Έκτοτε και παρά τις δικαιολογημένες, κατά πολλούς, ενστάσεις και αντιρρήσεις, (κυρίως εξ εκείνων οι οποίοι υπηρετούντες την Π.Ε, είχαν τη βεβαιότητα ότι αυτή  εμπεριέχει και τη διάσταση της βιώσιμης ανάπτυξης, η νέα ιδέα  βρίσκει ανταπόκριση, πρόσφορο έδαφος  και τελική αναγνώριση από την παγκόσμια κοινότητα στην  Παγκόσμια  Συνδιάσκεψη του Rio de Janeiro (1992) για «το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη» και  στη Διεθνή Διάσκεψη της  Θεσσαλονίκης (1997) με θέμα: «Περιβάλλον και Κοινωνία: Εκπαίδευση και Ευαισθητοποίηση των πολιτών για την Αειφορία. Αξίζει να σημειωθεί ότι το ενδιαφέρον της UNESCO για την Π.Ε, ως ανεξάρτητης δραστηριότητας, περιορίζεται αισθητά από το 1995 μετά τη λήξη των δραστηριοτήτων του Δ.Π.Π.Ε –I.E.E.P

Σήμερα η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση βρίσκεται «ασφαλής» μαζί με άλλες εκπαιδευτικές καινοτομίες, όπως η πολυπολιτισμική εκπαίδευση, η εκπαίδευση για την ανάπτυξη του τρίτου κόσμου, η εκπαίδευση για την ειρήνη, η εκπαίδευση για τα ανθρώπινα δικαιώματα, κάτω από τη σκέπη της Εκπαίδευσης για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη, η οποία αποτελεί, από εννοιολογική και διεπιστημονική άποψη, το ευρύτερο πλαίσιο για την κοινωνική και οικονομική  ανάπτυξη του ανθρώπου.

 

2.      Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στην Ελλάδα.

 

      Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στην Ελλάδα αρχίζει το 1976, με τη συνεργασία του Υπουργείου Συντονισμού (Γραμματεία του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας και Περιβάλλοντος) του Υπουργείου Παιδείας  και του  Κέντρου Εκπαιδευτικών Μελετών και Επιμόρφωσης ( Κ.Ε.Μ.Ε ). Σήμερα κύριοι εκφραστές της Π.Ε στην Ελλάδα (τυπική και άτυπη εκπαίδευση) είναι το Υπουργείο Παιδείας, (Υ.Π.Ε.Π.Θ) το Υπουργείο Περιβάλλοντος Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε)  και ορισμένες  μη  Κυβερνητικές  Περιβαλλοντικές  Οργανώσεις.

Η ιστορική εξέλιξη της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα περιλαμβάνει τις παρακάτω περιόδους.

 

Α. Προπαρασκευή  και  εισαγωγή της  Π.Ε.

Το 1977 το Κέντρο Εκπαιδευτικών Μελετών και Επιμόρφωσης  ( Κ.Ε.Μ.Ε ),

αναλαμβάνει την ευθύνη του προγραμματισμού της εισαγωγής της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στα σχολεία της Β/θμιας Εκπαίδευσης.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, με τη συνεργασία του Κ.Ε.Μ.Ε, της  Γραμματείας του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας και Περιβάλλοντος του τότε  Υπουργείου Συντονισμού και του Υπουργείου Παιδείας, επιχειρείται με επιτυχία η πρώτη συστηματική εισαγωγή της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στη Β/θμια Εκπαίδευση (επιμορφωτικά σεμινάρια, αποστολές εκπαιδευτικών στο εξωτερικό, συγκρότηση ομάδας εργασίας, προγράμματα Π.Ε, εκδόσεις κλπ).

Αναλυτικότερα η περίοδος αυτή εξελίσσεται ως εξής.

1976. Στo  πλαίσιo του  Διεθνούς Προγράμματος για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση              (Δ.Π.Π.Ε-I.E.E.P) η Γραμματεία του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας και Περιβάλλοντος του Υπουργείου Συντονισμού συνεργάζεται με την αρμόδια επιτροπή του Συμβου­λίου της Ευρώπης.

1977. Ανατίθεται στο Κ.Ε.Μ.Ε (Κέντρο Εκπαιδευτικών Μελετών και Επιμόρφωσης), το σημερινό Π.Ι (Παιδαγωγικό Ινστιτούτο) η ευθύνη του προγραμματισμού για την εισαγωγή της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στα σχολεία της Β'θμιας Εκπαίδευσης.

1977. Συμμετοχή έλληνα εκπροσώπου, από το Κ.Ε.Μ.Ε, στο σεμινάριο για την Π.Ε στο Bristol της Αγγλίας.

1977-80. Η συνεργασία του Κ.Ε.Μ.Ε με την Γραμματεία απέδωσε σημαντικά  αποτελέσματα, η χρησιμότητα των οποίων  ήταν καθοριστική για τη συνέχεια της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Την περίοδο αυτή πραγματοποιούνται προγράμματα σχετικά με το Περιβάλλον (πρόδρομα προγράμματα Π.Ε) στο πλαίσιο των Πολιτιστικών Δραστηριοτήτων των σχολείων.

1980.  Αθήνα, 1 - 12 Σεπτεμβρίου, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών. Σεμινάριο κατάρτισης στελεχών, από επιμορφωτές του Συμβουλίου της Ευρώπης. Οργανώθηκε και πραγματοποιήθηκε από τη Γραμματεία και το Κ.Ε.Μ.Ε . Το παρακολούθησαν  τριάντα εκπαιδευτικοί της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, κατά πλειο­ψη­φία από τον κλάδο των Φυσικών Επιστημών. Περιελάμβανε θεωρητικό και πρακτικό μέρος(εκπόνηση τριών προγραμμάτων Π.Ε). Από πολλούς θεωρείται ως το σεμινάριο - ορόσημο για την εξέλιξη και πορεία της Περιβαλλοντικής Εκπαί­δευ­σης στην Ελλάδα.

1980-82. Η πρώτη συστηματική εφαρμογή της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στη     Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση με την υλοποίηση προγραμμάτων Π.Ε. Τα περισσότερα προγράμματα  πραγματοποιούνται σε σχολεία.  της περιοχής της Αττικής. Παράλληλα τέσσερα σχολεία από την Αθήνα, το Γυμνάσιο Βούλας, το Βαρβάκειο Γυμνάσιο, το Λύκειο του Αγ. Ιερόθεου και το 40ο Λύκειο Αθηνών συμμετέχουν σε κοινό πρόγραμμα Π.Ε του Συμβουλίου της Ευρώπης με θέμα : «Προστασία των ακτών ».

1981-84.  Αποστολές εκπαιδευτικών  σε Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της Γαλλίας, για επιμόρφωση.

1982-86. Το Γυμνάσιο Βούλας και το Βαρβάκειο Γυμνάσιο συμμετέχουν, ως πιλοτικά σχολεία, στο δίκτυο σχολείων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση.

1983-84.  Αρχίζει  η λειτουργία  γραφείων  Π.Ε  στις Δ/νσεις  Σπουδών Α/θμιας  και Β/μιας  Εκπαίδευσης  του ΥΠ.Ε.Π.Θ.

1983-87. Συγκρότηση και λειτουργία της Ομάδας εργασίας στο Κ.Ε.Μ.Ε, από εκπαιδευτικούς της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, με αντικείμενο τη μελέτη και επεξεργασία των παρακάτω θεμάτων :

     1.   Μελέτη εισαγωγής της Π.Ε στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.

2.   Προώθηση συνεργασιών με άλλα Υπουργεία και την Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς.

3.   Αξιολόγηση των προγραμμάτων - επεξεργασία ερωτηματολογίων.

4.   Υποβολή προτάσεων προς το ΥΠΕΠΘ.

5.   Ενθάρρυνση εκπαιδευτικών για εμπλοκή τους στην Π.Ε.

6.   Συνεργασίες  με διεθνείς Οργανισμούς .

7.       Επιμορφωτική δραστηριότητα, οργάνωση σεμιναρίων.

      Τα δεκαήμερα επιμορφωτικά σεμινάρια που οργάνωσε η  Ομάδα εργασίας του   Κ.Ε.Μ.Ε πραγματοποιήθηκαν  στη Θεσσαλονίκη (1984), στα Ιωάννινα (1985) και στο  Μόλυβο (1986). Ενδιαμέσως, οργανώθηκαν και άλλα, μικρότερης διάρκειας, σεμινάρια και επιμορφωτικές συναντήσεις.

 

1985 - 86. Στα Υπουργεία Παιδείας, Περιβάλλοντος και Γεωργίας λειτουργούν γραφεία με αρμοδιότητες για την Π.Ε.

1986. Αθήνα. Πραγματοποίηση σεμιναρίου για την εξαγωγή συμπερασμάτων μετά το τέλος των εργασιών του Δικτύου των Ευρωπαϊκών σχολείων .

1986. Πειραματική λειτουργία του θεσμού υπεύθυνων Π.Ε στη Β/θμια Εκπαίδευση με τη συνεργασία των Υπουργείων Παιδείας και. Γεωργίας.

1987. Την προώθηση και διάδοση της Π.Ε στην Τυπική Εκπαίδευση αναλαμβάνουν οι Δ/νσεις Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του ΥΠΕΠΘ.

1987.  Συμμετοχή της Ελλάδας στο Ευρωπαϊκό Έτος  Περιβάλλοντος.

1988.  Συμμετοχή της Ελλάδας στη συνάντηση των Υπουργών Παιδείας της Ε.Ο.Κ. Το κοινό ψήφισμα και οι δεσμεύσεις από τη συνάντηση αυτή, συνέβαλαν  στην προώθηση του θεσμού της Π.Ε στις χώρες μέλη της Ε.Ο.Κ, όπως λεγόταν τότε η Ευρωπαϊκή Ένωση.

1989.  Η χώρα εκπροσωπείται στην Ομάδα εργασίας για την Π.Ε που συγκροτήθηκε από την D.G  XI της Commission.

1989.  Έκδοση από το ΥΠ.Ε.Π.Θ του φυλλαδίου με τίτλο «Σχολείο και Περιβάλλον».

 

Β.  Θεσμοθέτηση  της  Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης.

1990.   Σημαντικός σταθμός και θεμελιώδης λίθος για την εδραίωση και ανάπτυξη του θεσμού της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα, (τυπική εκπαίδευση), είναι ο νόμος 1892/31-7-90. Συγκεκριμένα η παράγραφος 13 του άρθρου 111 αυτού του νόμου, ορίζει ότι η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση αποτελεί τμήμα των προγραμμάτων των σχολείων της Β/θμιας Εκπαίδευσης. Αναλυτικότερα η διάταξη αυτής της παραγράφου έχει ως εξής.

« Η ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΉ  ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ αποτελεί τμήμα των προγραμμάτων των σχολείων της Β/θμιας Εκπαίδευσης. Σκοπός της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης είναι να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές τη σχέση του ανθρώπου με το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον του, να ευαισθητοποιηθούν για το προβλήματα που συνδέονται με αυτό και να δραστηριοποιηθούν με ειδικά προγράμματα ώστε να συμβάλλουν στη γενικότερη προσπάθεια αντιμετώπισής τους.  Με αποφάσεις του Υπουργού Παιδείας καθορίζονται τα πλαίσια και ο τρόπος εφαρμογής και χρηματοδότησης ειδικών προγραμμάτων Π.Ε. Σε κάθε Δ/νση Δ.Ε  μπορεί να αποσπάται για τρία χρόνια ένας εκπαιδευτικός με απόφαση του οικείου Νομάρχη, ως υπεύθυνος Π.Ε. Τα καθήκοντα και οι αρμοδιότητες των υπευθύνων Π.Ε καθορίζονται με αποφάσεις του Υπουργού Παιδείας που δημοσιεύονται στην εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Με όμοιες αποφάσεις μπορούν να ιδρύονται Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και να καθορίζονται οι στόχοι τους καθώς και ο τρόπος στελέχωσης και λειτουργίας τους.»

Η διάταξη της παραγράφου 13 του άρθρου 111 του νόμου 1892/90 εφαρμόζεται αναλόγως και στα σχολεία της Α/θμιας Εκπαίδευσης σύμφωνα με σχετική Υπουργική Απόφαση

1991. Έναρξη λειτουργίας του θεσμού των υπευθύνων Π.Ε. σ’  όλες τις Δ/νσεις  Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαίδευσης της χώρας σύμφωνα με τον παραπάνω νόμο.

1992. Έκδοση από το ΥΠΕΠΘ  εγχειριδίου για την Π.Ε.

1992. Ένταξη της επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών στην Π.Ε, στα προγράμματα των Π.Ε.Κ

1993. Ιδρύεται η Πανελλήνια Ένωση Εκπαιδευτικών για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση (Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε).

1993. Ίδρυση του πρώτου Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στην Κλειτορία επαρχίας Καλαβρύτων του νομού Αχαΐας.

1993. Ελληνο - γερμανικό συμπόσιο για την Π.Ε στο Ρέθυμνο της Κρήτης.

1994. Πανευρωπαϊκή Συνάντηση για την Π.Ε στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης  Κλειτορίας.

1995. Ίδρυση νέων Κέντρων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης: Αργυρούπολη, Κορδελιό, Καστοριά, Κόνιτσα, Μουζάκι, Σουφλί, Ακράτα.

1995.  Αθήνα : Διεθνής Συνάντηση Εργασίας στο Μediterranean Information Office (Eλληνική Εταιρεία για την προστασία του περιβάλλοντος και της πολιτιστικής κληρονομιάς) με τη συνεργασία της UNESCO. Θέμα της συνάντησης: “O επαναναπροσδιορισμός της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης” με αναφορά  στην  έννοια  της  Αειφορίας και της Βιώσιμης Ανάπτυξης.

1996. Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση βρίσκεται στον αστερισμό του Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, του  Ε.Π.Ε.Α.Ε.Κ, της Κινητικότητας, των Εθνικών και Διεθνών Δικτύων, των Περιβαλλοντικών  Οργανώσεων και της νέας Τεχνολογίας…

1998. Αθήνα : Απρίλιος,  η  Επιστημονική Συνάντηση για την Π.Ε “,  με οργάνωση της  Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε.

1999. Αθήνα: Οκτώβριος,  το Α΄  Πανελλήνιο  Συνέδριο  της Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε  με θέμα :  “ H  Αξιολόγηση στην Περιβαλλοντική  Εκπαίδευση.

2000. Τα  Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα  ανέρχονται  σε 19 και η συμβολή τους στην ανάπτυξη και διάδοση της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης είναι μεγάλη.

 

Γ.  Επαναπροσδιορισμός  της  Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης.

Είκοσι χρόνια μετά  την παγκόσμια διακυβερνητική  Διάσκεψη της  Τυφλίδας, προκύπτει, με πρωτοβουλία της UNESCO, η ανάγκη επαναπροσδιορισμού της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης σε παγκόσμιο επίπεδο, με την αειφορία και τη βιώσιμη ανάπτυξη να εντάσσονται στο φιλοσοφικό πλαίσιο και τους στόχους της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης..  Συγκεκριμένα το 1997 στη Θεσσαλονίκη  διεξάγεται  από τις 8 έως τις 12 Δεκεμβρίου Διεθνής  Διάσκεψη με τη συνεργασία της UNESCO, της Ελληνικής Κυβέρνησης  και της Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε. Θέμα της Διάσκεψης: « Περιβάλλον και Κοινωνία: Εκπαίδευση και Ευαισθητοποίηση των πολιτών για την Αειφορία ». Μετά τη διάσκεψη τίθεται και επισήμως  από τα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Παιδείας, το θέμα επαναπροσδιορισμού της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, σύμφωνα με την κατεύθυνση της UNESCO,  όπως αυτή είχε εκφρασθεί στην παραπάνω αναφερθείσα συνάντηση της Αθήνας ( Μ.Ι.Ο ), το 1995.

Είκοσι πέντε χρόνια  μετά τα πρώτα δειλά βήματα, η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στην Ελλάδα αναμφιβόλως έχει διαγράψει μία αξιόλογη ιστορική τροχιά.

Σήμερα η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, είτε ως αυθύπαρκτη οντότητα είτε κάτω από την ομπρέλα της Εκπαίδευσης για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη, απαντά με σαφήνεια και πληρότητα στις Περιβαλλοντικές, Εκπαιδευτικές και Παιδαγωγικές προοπτικές και προκλήσεις του μέλλοντος.

Αποχαιρετά το παρελθόν και προετοιμάζει το βηματισμό των μελλοντικών γενεών. 

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

 

·         ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ  ΙΩΑΝΝΑ ( 1995 ) - Η  εξέλιξη της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης -

Μυτιλήνη, Συνάντηση  Υπευθύνων Π.Ε.

·         ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ  Α. - ΤΣΑΛΙΚΗ  Ε. ( 1993 ) - Περιβαλλοντική Εκπαίδευση -

Αθήνα,  Εκδόσεις   GUTENBERG

·         ΕΛΛΗΝΙΚΑ  ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ( 1996 ) -Το  Ελληνικό  Περιβάλλον  -

       Αθήνα,  Εκδόσεις    ΣΑΒΒΑΛΑ.

·         ΚΟΥΣΟΥΛΑΣ  Γ.  ( 1997 ) - Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στην Ανατολική Αττική τη  δεκαετία 1985-1994. - Αθήνα,  Εκδόσεις   ΕΘΝΙΚΟ  ΚΕΝΤΡΟ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ  ΕΡΕΥΝΩΝ.

·         KOYΣΟΥΡΗΣ  Θ. -  ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ  Α. – Περιβάλλον, Οικολογία, Εκπαίδευση – Αθήνα,  Εκδόσεις  ΣΑΒΒΑΛΑ

·         ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ  Β. ( 1998 ) - Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και Σχολείο -

Αθήνα  Εκδόσεις  ΤΥΠΩΘΗΤΩ – Γ .ΔΑΡΔΑΝΟΣ

·         ΡΑΠΤΗΣ  Ν. ( 2000 ) - Περιβαλλοντική  Εκπαίδευση  και  Αγωγή -

Αθήνα  Εκδόσεις  ΤΥΠΩΘΗΤΩ – Γ. ΔΑΡΔΑΝΟΣ

·         ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ  Η. ( 1986 ) - Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στην Ελλάδα, ένας πρώτος απολογισμός. -  Αθήνα ,  ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ  ΠΑΙΔΕΙΑ

·         ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ   ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ – ΕΚΘΕΣΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ  (1977 )  Περιβαλλοντική Εκπαίδευση.

·         ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ  ΠΑΙΔΕΙΑΣ – ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ( 1992 ) - Εγχειρίδιο για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση.

·         ΦΛΟΓΑΪΤΗ  Ε. ( 1999 ) - Περιβαλλοντική  Εκπαίδευση – Αθήνα,  Πανεπιστημιακές Εκδόσεις.