EΙΣΗΓΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΠΟΣΕ/Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.

 

Αγγέλου Αργύρης

Υπεύθυνος Επιτροπής Περιβάλλοντος

Σωματείου Διπλωματούχων Ξεναγών Αθηνών

 

Θέμα: Διαχείριση Απορριμμάτων και Πολιτισμός. Η Ειδικότερη Περίπτωση των Ιστορικών Διαδρόμων.

 

Χαιρετώ. Είναι η πρώτη φορά που επικοινωνούμε πρόσωπο με πρόσωπο οι Ξεναγοί με τους εργαζόμενους στο Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. Μέχρι τώρα αυτή η σχέση ήταν σχέση εγγράφων. Απλά κοινοποιούσαμε τις ενέργειές μας στο Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. ελπίζοντας ότι θα έχουν τη δέουσα ανταπόκριση.

Σωστό το ερώτημα «ποια η σχέση των ξεναγών με το θέμα των σκουπιδιών;». Εδώ θα ήθελα να δούμε το πρώτο σλάιτς, το οποίο θα σας δείξει άμεσα ποια είναι η σχέση του επαγγελματικού κλάδου αυτού με το πρόβλημα των σκουπιδιών.

Βλέπουμε μια γέφυρα, η βάση της οποία βρίθει από σκουπίδια και ένα τουριστικό πούλμαν, το οποίο περνάει ακριβώς από πάνω με γυρισμένα τα πρόσωπα -δεν είναι τόσο ευκρινές- όλων των επισκεπτών, ξένων κατά βάση, διότι εργαζόμαστε κύρια με ξένους περιηγητές, χιλιάδες περνάνε από τα χέρια μας.

Όπως καταλαβαίνετε η φύση της δουλειάς μας δεν είναι ότι απλά μας επιτρέπει, αλλά μας επιβάλλει και να έχουμε την άποψη όσον αφορά τα σκουπίδια.

Διότι ένα από τα μόνιμα και σταθερά ερωτήματα του ξένου περιηγητή τουρίστα, είτε προέρχεται από ευρωπαϊκές χώρες, είτε προέρχεται από την Ιαπωνία, είτε προέρχεται από την Αμερική είναι «γιατί τόσα σκουπίδια;». Και πιστέψτε με είναι το μόνο, το μόνο πράγμα στο οποίο δεν έχω βρει -18 χρόνια στο επάγγελμα- δικαιολογία.

Αυτό που θα έλεγα σαν άποψη μετά από τον προβληματισμό 18 χρόνων, μη μπορώντας να δικαιολογήσω έξυπνα τουλάχιστον αυτό το φαινόμενο, είναι ότι η σχέση ενός λαού με την ιστορία του και με το περιβάλλον είναι εν πολλοίς η σχέση του με τον πολιτισμό.

Αν υπάρχει ανακολουθία σε αυτή τη σχέση, η ερμηνεία είναι μία και μοναδική: ότι δεν είμαστε αρκετά πολιτισμένοι για να σεβαστούμε και να εκτιμήσουμε αυτό που έχουμε κληρονομήσει.

Η αυτοκριτική δεν βλάπτει, μόνο καλό μπορεί να κάνει. Και στη προκειμένη περίπτωση νομίζω, ότι αυτή είναι και η ουσία του προβλήματος.

Υπάρχει πρόβλημα πολιτισμού και κάποια στιγμή πρέπει να το πούμε φωναχτά, να το ακούσουμε κιόλας σε προσωπικό επίπεδο σε αυτή τη χώρα και να αρχίσουμε να χτίζουμε πάνω σε αυτό τον προβληματισμό.

 

 

 

 

 

 

 

 

Πρόθεσή μου είναι, να ¨ανάψω λίγο τα αίματα¨ γιατί είναι μεγάλη η οργή που με διακατέχει για αυτό το πρόβλημα που το ζω καθημερινά. Αυτό που βλέπετε εκεί είναι η καθημερινότητά μου! Δεν υπάρχει Νομός, δεν υπάρχει σημείο του οδικού δικτύου που να μην συγκεντρώνει απορρίμματα συσσωρευμένα για χρόνια και είναι λογικό, άνθρωποι, οι οποίοι έχουν μία άλλη νοοτροπία, που έρχονται από άλλες χώρες, όπου ισχύουν άλλα πράγματα, να θέτουν ερωτήματα.

Όχι πάντοτε με κακεντρέχεια, όχι πάντοτε γιατί θέλουν να σε θίξουν, αλλά γιατί πραγματικά απορούν. Πώς μία χώρα με τέτοιο πολιτισμό, με τέτοια ιστορία, παρουσιάζει σήμερα αυτό το αίσχος, αυτό το χάλι.

Η γνώμη του Ξεναγού δεν είναι μόνο η γνώμη ενός εργασιακού κλάδου. Προσωπικά δεν μπορώ να σκεφτώ αυτή τη στιγμή αν υπάρχει άλλος επαγγελματικός κλάδος που να έχει τόσο άμεση σχέση στη καθημερινότητά του με το συγκεκριμένο πρόβλημα για το οποίο συζητάμε σήμερα.

Οργώνουμε την Ελλάδα από Βορρά προς Νότο και από Ανατολή προς Δύση. Η δουλειά μας είναι να παρουσιάζουμε την Ελλάδα.

Και όταν λέω να παρουσιάζουμε την Ελλάδα, δεν σημαίνει να παρουσιάζουμε μόνο την ιστορία της Αρχαίας Ολυμπίας ή του Μαντείου του Απόλλωνα στους Δελφούς ή την ιστορία των Μοναστηριών στα Μετέωρα, αλλά και τη σύγχρονη καθημερινότητα. Την καθημερινότητα των συμπατριωτών μας των νεοελλήνων.

Ερχόμαστε σε επαφή με πολλά άλλα επαγγέλματα που έχουν να κάνουν με τον τουρισμό, με αποτέλεσμα, η άποψή μας να μην είναι μόνο η άποψη του δικού μας επαγγελματικού κλάδου αλλά η συνισταμένη πολλών απόψεων, πολλών επαγγελματιών που εργάζονται ή έχουν σχέση με τον τουρισμό, είτε πρόκειται για καταστηματάρχες, είτε πρόκειται για αρχαιολόγους, είτε πρόκειται για εργαζόμενους υπαλλήλους στους αρχαιολογικούς χώρους, είτε πρόκειται για επισκέπτες.

Άρα εκφράζουμε την άποψη πολλών και θα μπορούσε αυτή η άποψη να λειτουργήσει και σαν ¨πληροφοριοδότης κλειδί¨ για τη σημερινή κουβέντα.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Αυτή η κατάσταση που βλέπετε στο σλάιτ, μας οδήγησε στη δημιουργία, στη σύσταση μιας Επιτροπής Περιβάλλοντος το 1996 που σκοπό είχε και έχει τη βοήθεια στη διαμόρφωση περιβαλλοντικής συνείδησης στους συμπολίτες μας.

Είναι πάρα πολλές οι στιγμές που αισθανθήκαμε και εξακολουθούμε να αισθανόμαστε, όχι μόνο αυτό που είπα προηγουμένως οργή, αλλά και την αίσθηση του δονκιχωτισμού, δηλαδή «με τι ασχολούμαι τώρα;».

Η ουσία του προβλήματος βρίσκεται στο νεοέλληνα που ανοίγει το παράθυρο του αυτοκινήτου του και με ¨τσαμπουκά¨ πετάει το πακέτο από τα τσιγάρα θεωρώντας ότι πράττει και μια πράξη ¨μαγκιάς¨. Διότι αν πας και του το μαζέψεις και έχεις την ευκαιρία να του το δώσεις το πιο πιθανό είναι να σε βρίσει.

Ξεκινάμε με δεδομένο, ότι υπάρχει πρόβλημα, καταρχάς, στη συμπεριφορά του μέσου νεοέλληνα σε ό,τι αφορά το συγκεκριμένο πρόβλημα. Και δυστυχώς δεν άκουσα από κανέναν από τους προλαλήσαντες με ποιο τρόπο θα επιτευχθεί επιτέλους αυτή η διαμόρφωση περιβαλλοντικής συνείδησης. Όχι των παιδιών στα σχολεία -γιατί όπως θα ακούσουμε στη συνέχεια υπάρχει εδώ και χρόνια πρόγραμμα που είναι σε εξέλιξη σε ό,τι αφορά την περιβαλλοντική εκπαίδευση για τα παιδιά- αλλά τι θα γίνει με την περιβαλλοντική εκπαίδευση των ενηλίκων.

Μη μου πείτε ότι δεν έχετε συναντήσει αυτή την εικόνα την οποία περιέγραψα προηγουμένως. Ανοίγει το παράθυρο, πετιέται έξω η σακούλα και από εκεί και πέρα έχει και άποψη για το ότι την πετάει. Διότι είναι φορολογούμενος πολίτης Έλληνας και έχει δικαίωμα να την πετάξει διότι πληρώνει το Κράτος και το Κράτος έχει υποχρέωση να το μαζέψει.

Αυτή είναι η άποψη πολλών νεοελλήνων.

Δεν άκουσα από κανέναν από τους προλαλήσαντες «πώς θα επιτευχθεί αυτή η διαμόρφωση της περιβαλλοντικής συνείδησης σε επίπεδο Τοπικής, σε επίπεδο Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, σε επίπεδο Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.;».

Κατ’ εμέ, εκεί βρίσκεται η ουσία του προβλήματος. Στη διαμόρφωση περιβαλλοντικής συνείδησης στον νεοέλληνα. Στον καθημερινό άνθρωπο που πηγαίνει λόγου χάρη στο σούπερ μάρκετ και χρησιμοποιεί 15 σακούλες για να πάρει 15 προϊόντα, ενώ θα μπορούσε να τα είχε βάλει σε μία ή να τα είχε βάλει σε μία χαρτοσακούλα.

Μπορείτε να μου πείτε τώρα: «μα τι λες; αυτά είναι εξωπραγματικά, αυτά είναι σενάρια επιστημονικής φαντασίας για την ελληνική πραγματικότητα», αλλά εκεί βρίσκεται η ουσία του προβλήματος.

Στο ότι δεν υπάρχει περιβαλλοντική συνείδηση σε αυτή τη χώρα.

Και από εκεί θα έπρεπε να αρχίσει η όλη προσπάθεια.

Στην ευαισθητοποίηση του κόσμου και στην περιβαλλοντική συνείδηση.

Δυστυχώς σαν επαγγελματίες σε έναν κλάδο τουρισμού δεν είμαστε σε θέση να συμβάλλουμε στη διαμόρφωση μιας τέτοιας περιβαλλοντικής συνείδησης και γι’ αυτό είμαι χαρούμενος που σήμερα βρίσκομαι σε επαφή με ανθρώπους, οι οποίοι είναι μεταξύ άλλων και «καθ’ ύλην αρμόδιοι» σε ό,τι αφορά το θέμα αυτής της περιβαλλοντικής συνείδησης.

Στον καταμερισμό των ευθυνών θα μπορούσε κανείς να αναφέρει πολλά και αναφέρθηκαν πολλά (για τη νοοτροπία, τις καταναλωτικές συνήθειες, το μερίδιο ευθύνης που έχει η Αυτοδιοίκηση η Νομαρχιακή και η Δημαρχιακή, οι εμπλεκόμενοι φορείς) και τα σχετικά.

Εμείς αυτό που μπορούσαμε μέχρι τώρα να κάνουμε είναι να αποκρυσταλλώσουμε την άποψη των ξεναγών γι’ αυτή την κατάσταση σε επίπεδο Επικράτειας και γι’ αυτό πρέπει να ευχαριστήσω προσωπικά αλλά και εκ μέρους του κλάδου μου την Ομάδα Περιβάλλοντος του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών, διότι χωρίς τη συμβολή και την αρωγή τους δεν θα ήταν δυνατόν ποτέ να συμπληρωθεί η εικόνα της άποψης των Ξεναγών από τη Θεσσαλονίκη και την Κρήτη έως την Κέρκυρα και τα νησιά του βορειανατολικού Αιγαίου και τη Ρόδο.

Αυτή τη στιγμή, είμαστε σε θέση να έχουμε μια συνολική εικόνα για τον συγκερασμό όλων αυτών των απόψεων σε ό,τι αφορά τη κατάσταση καθαριότητας σ’ αυτό που ονομάζεται ¨ιστορική διαδρομή¨ γιατί γι’ αυτό κλήθηκα να μιλήσω σε εσάς σήμερα.

Η εικόνα αυτή είναι αποτρεπτική, είναι άκρως δυσφημιστική γι’ αυτό που ονομάζουμε σήμερα Ελλάδα.

Εδώ πρέπει να εξηγήσω τι ονομάζω ¨ιστορική διαδρομή¨. Είναι η διαδρομή την οποία ακολουθούν χιλιάδες ξένοι, κύρια επισκέπτες κατευθυνόμενοι σε χώρους, πολυσύχναστους χώρους, ιστορικούς και αρχαιολογικού ενδιαφέροντος.

Κατευθυνόμενοι προς την Αρχαία Ολυμπία, προς το Μιστρά, προς τις Μυκήνες προς τους Δελφούς, προς τα Μετέωρα, προς το Δίο, προς τη Βεργίνα, προς όλους αυτούς τους αρχαιολογικούς χώρους που επισκέπτονται κάθε χρόνο χιλιάδες ξένοι επισκέπτες.

Να λοιπόν τι εκλαμβάνουν ως εικόνα κατευθυνόμενοι προς αυτούς τους αρχαιολογικούς χώρους.

Ό,τι μπορείτε να φανταστείτε από απόβλητα, από αστικά απόβλητα (ψυγεία, κουζίνες, θερμοσίφωνες, λεκάνες, καζανάκια) και ό,τι άλλο βάζει ο νους σας και η φαντασία σας, οικοδομικά απόβλητα, σκουριασμένοι σκελετοί εγκαταλελειμμένων αυτοκινήτων, λεωφορείων και φορτηγών που για χρόνια βρίσκονται στην ίδια θέση και σιγά - σιγά αρχίζουν και εντάσσονται μέσα στο περιβάλλον μια και τα αγριόχορτα και τα δέντρα γίνονται ένα με τους σκελετούς αυτούς των σκουριασμένων λεωφορείων κλπ., διογκωμένα και πρησμένα, από προχωρημένη σήψη πτώματα ζώων.

 

 

 

 

 

 

 

 

Αυτή είναι η εικόνα που εκλαμβάνει κανείς από τις ιστορικές διαδρομές κατευθυνόμενος σε αυτούς τους χώρους.

Πιστεύω, να καταλαβαίνετε για ποιο λόγο βρίσκομαι εδώ σήμερα, γιατί είμαι οργισμένος και γιατί ελπίζω ότι από τη σημερινή Ημερίδα θα βγει κάτι δημιουργικό ακόμα και αν πρόκειται για έναν προβληματισμό που θα οδηγήσει σε αυτό που στην αρχή είπα: Στην από κοινού προσπάθεια για τη διαμόρφωση περιβαλλοντικής συνείδησης σε αυτόν τον τόπο.

Χωρίς αυτό το δεδομένο δεν υπάρχει περίπτωση να αλλάξει τίποτε!

Τα χίλια μύρια να γίνουν όσον αφορά τα έργα, αν δεν αλλάξει νοοτροπία ο μέσος Έλληνα ο νεοέλληνας σε ό,τι αφορά την ιστορία του και το περιβάλλον, να μην βιάζει τη χώρα του κατ’ αυτό το τρόπο που βλέπετε εκεί, μόνο τότε θα υπάρξει ελπίδα να αλλάξει κάτι ουσιαστικά στο θέμα του περιβάλλοντος στην Ελλάδα.

Θα μπορούσα να δώσω συγκεκριμένα σημεία, παραδείγματα όπου συναντάει κανείς αυτή την εικόνα.

Έχω κάνει επανειλημμένως έκκληση σε δημοσιογράφους να κάνουν τον κόπο να πάρουν ορισμένες εικόνες και να τις δείξουν στη τηλεόραση.

Πιστεύω, ότι ο ρόλος των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης είναι καθοριστικός σε ό,τι αφορά τη δημιουργία αυτής της περιβαλλοντικής συνείδησης και σαν πρόταση θα είχα να κάνω στην ουσία μία.

Αυτό αφορά και το Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. και τη Τοπική και Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση και το Τύπο.

Το ζητούμενο είναι η διαμόρφωση της περιβαλλοντικής συνείδησης. Ο τρόπος που θα επιτευχθεί -κατά τη γνώμη μας- είναι με μια μακροπρόθεσμη καμπάνια ενημέρωσης από τους αρμόδιους Φορείς. Από τη μεριά τους, τα Media σε καθημερινή βάση να υλοποιήσουν ένα πρόγραμμα ευαισθητοποίησης πολιτών ενέργειας – ενημέρωσης του κοινού σε περιβαλλοντικά ζητήματα, με ένα σποτ -λόγου χάρη- τηλεοπτικό το οποίο θα προβάλλεται για μεγάλο διάστημα στη τηλεόραση που θα είναι εξίσου σοκαριστικό όσο σοκαριστικές, που βλέπετε εκεί και που θα δούμε σε λίγο.

 

 

 

 

 

 

 

 

Ορισμένες φορές ¨οι εικόνες λένε περισσότερα από ό,τι χίλιες λέξεις¨.

Αυτή είναι η Ελλάδα του σήμερα! Αυτό είναι η εικόνα που αντικρίζει ο επισκέπτης κατευθυνόμενος σε αρχαιολογικούς χώρους, όπως αυτοί που ανέφερα προηγουμένως! Θα ήθελα, μια και βρίσκεται και εκπρόσωπος του 2004 στην αίθουσα, να ρωτήσω εάν έχετε κάνει τον κόπο να κάνετε τη διαδρομή Αθήνα – Ολυμπία για να δείτε τι βρίσκεται έξω από την Κάτω Αχαγιά και πώς θα λύσετε αυτό το πρόβλημα όταν χιλιάδες ξένων επισκεπτών θα κατευθυνθούν παίρνοντας αυτόν το δρόμο και αντικρίζοντας αυτές τις χωματερές προς την Ολυμπία το ¨λίκνο του πολιτισμού¨, εκεί που άρχισαν οι Ολυμπιακοί Αγώνες.

Ακόμα, όπως και να προσπαθήσει κανένας να το δει, τι θα γίνει, θα σκεπάσουν με όγκους χώματος τις χωματερές που υπάρχουν στη διαδρομή αυτή για να λύσουν προσωρινά το πρόβλημα και μετά τους Ολυμπιακούς θα έχουμε το ίδιο φαινόμενο;

Ποιος είναι ο τρόπος που θα λυθούν αυτά τα προβλήματα εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων;

Η Ελλάδα του 2003.

Το τελευταίο σλάιτ είναι επίσης ενδιαφέρον διότι φαίνεται το Μπούρτζι, πρώτη πρωτεύουσα της Ελλάδας, το Ναύπλιο, το Μπούρτζι από έναν παράλληλο δρόμο έξω από την πόλη του Ναυπλίου που βρίθει από οικοδομικά υλικά και άλλα απόβλητα.

Εάν είστε εσείς ευτυχείς με αυτή την κατάσταση και εάν εσείς νομίζετε, ότι με τέτοιου είδους εξαγγελίες όπως -λυπάμαι που θα το πω- ακούστηκαν από ορισμένους από τους προηγούμενους ομιλητές, θα λυθεί το πρόβλημα χωρίς την έμπρακτη συμμετοχή των πολιτών, η οποία προϋποθέτει όμως τη διαμόρφωση περιβαλλοντικής συνείδησης, εκεί θα με βρείτε απόλυτα αντίθετο.

Πρώτα θα δημιουργηθεί περιβαλλοντική συνείδηση σε αυτό το λαό και μετά θα μιλάμε για απόκλιση από τέτοιου είδους φαινόμενα.

Ευχαριστώ και συγγνώμη αν ο λόγος μου ήταν οργισμένος, αλλά μιλάω πραγματικά από τα βάθη της καρδιάς μου.

1998 Καθαρισμός Περιοχής από την Επιτροπή Περιβάλλοντος ΣΔΞΑ.

Γέφυρα Δαλαμανάρας έξω από το Άργος

 

2003 Ταΰγετος, Διαδρομή Σπάρτη - Καλαμάτα