16ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ

ΤΡΙΧΩΝΙΔΑ 8-10 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2004

 

ΕΙΣΗΓΗΣΗ: Κολλάνου Σταματία

Δρ. Χημικός Μηχανικός

 

ΘΕΜΑ: «Επικίνδυνα Απόβλητα»

 

 

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

 

Η διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων (συλλογή, συσκευασία, επισήμανση, μεταφορά, προσωρινή αποθήκευση και ασφαλής οριστική τους διάθεση ) στη χώρα μας , είναι ένα θέμα στο οποίο δεν είχε παλαιότερα δοθεί ιδιαίτερη σημασία ,κύρια εξ΄αιτίας του γεγονότος ότι οι ετήσια παραγόμενες  ποσότητες επικίνδυνων αποβλήτων  σε επίπεδο χώρας είναι σχετικά μικρές ( σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες /μέλη της Ε.Ε.) , αλλά και του γεγονότος ότι  από τη πολιτεία δόθηκε προτεραιότητα στην αντιμετώπιση άλλων περιβαλλοντικών προβλημάτων ( όπως η διαχείριση των οικιακών απορριμμάτων , η αντιμετώπιση του φωτοχημικού νέφους της Αθήνας , η ποιότητα των νερών κολύμβησης κ.α.).

Σήμερα, είναι πλέον  κατανοητό από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη , ότι η διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων, αποτελεί επιτακτική ανάγκη για την εξασφάλιση  της προστασίας της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος, αλλά και για την εφαρμογή της περιβαλλοντικής πολιτικής της Ε.Ε. στον τομέα αυτό

ΓΕΝΙΚΑ :

Η πολιτική του ΥΠΕΧΩΔΕ σχετικά με τη διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων είναι στο μεγαλύτερο μέρος της εναρμονισμένη με την την πολιτική που ακολουθείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση για το περιβάλλον και την αειφόρο ανάπτυξη και βασίζεται τις παρακάτω αρχές :

·                     Πρόληψη / μείωση της ποσότητας  αλλά και των χαρακτηριστικών επικινδυνότητας των επικίνδυνων αποβλήτων που παράγονται . Βασικά εργαλεία για την επίτευξη του σκοπού αυτού είναι τα παρακάτω  :

v      Εισαγωγή καθαρών τεχνολογιών, περισσότερο φιλικών προς το περιβάλλον , οι οποίες να είναι οικονομικά  εφικτές .

v      Επανασχεδιασμός των προϊόντων, με την προσθήκη  νέων φιλοπεριβαλλοντικών κριτηρίων , αλλά κατά τρόπο ώστε να μην θίγεται η ανταγωνιστικότητά τους .

v      Χρησιμοποίηση των κατά περίπτωση βέλτιστων διαθέσιμων τεχνικών παραγωγής κατά τρόπο ώστε να προστατεύεται το περιβάλλον και η δημόσια υγεία.

v      Αλλαγή των προτύπων παραγωγής προϊόντων και κατανάλωσης, όταν αυτό είναι εφικτό και κατά τρόπο ώστε το τελικό προϊόν να μην αποκλίνει από τις προδιαγραφές παραγωγής του και τις απαιτήσεις της αγοράς.

v      Απονομή οικολογικών σημάτων και δυνατότητα χρήσης των σημάτων αυτών για διαφημιστικούς σκοπούς.

Προώθηση στο μέγιστο βαθμό μεθόδων διαχείρισης όπως :

v      Επαναχρησιμοποίηση

v       Ανακύκλωση ή / και ανάκτηση χρήσιμων υλικών ή / και ενέργειας από τα απόβλητα.

Η εφαρμογή της πολιτικής διαχείρισης των επικίνδυνων αποβλήτων , στηρίζεται επίσης και σε μεγάλο ποσοστό και στην υιοθέτηση και εφαρμογή κατάλληλων οικονομικών εργαλείων , τα οποία κατά κύριο λόγο απευθύνονται  στους παραγωγούς των αποβλήτων . Στα εργαλεία αυτά περιλαμβάνονται και επιδοτήσεις όπως αυτές που προβλέπει ο Αναπτυξιακός Νόμος 2601/98 και διάφορα χρηματοδοτικά προγράμματα από Εθνικούς ή Κοινοτικούς πόρους.

 Oπως προαναφέρθηκε , τα επικίνδυνα απόβλητα αποτελούν σοβαρό περιβαλλοντικό πρόβλημα για τη χώρα μας , επειδή η Ελλάδα δεν διαθέτει εγκεκριμένες εγκαταστάσεις αποθήκευσης επεξεργασίας και τελικής διάθεσης των επικίνδυνων αποβλήτων σε εθνικό επίπεδο.

1.       Από την Κοινοτική και Εθνική νομοθεσία απορρέει η υποχρέωση της χώρας μας να αντιμετωπίσει τη διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων ακολουθώντας τη στρατηγική της Ε.Ε. για τα απόβλητα και προσφέροντας υψηλού επιπέδου προστασία στη δημόσια υγεία και το περιβάλλον.

2.       Το ΥΠΕΧΩΔΕ προκειμένου να αντιμετωπίσει το σοβαρό αυτό πρόβλημα, έθεσε σε πρώτη προτεραιότητα την ορθολογική διαχείριση των επικινδύνων αποβλήτων και προχώρησε στην εκπόνηση tων απαιτούμενων για το σκοπό αυτό μελετών.

ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Το 1988 ολοκληρώθηκε η πρώτη μελέτη σε εθνικό επίπεδο με τίτλο : «Απογραφή των επικίνδυνων ουσιών που παράγονται, εισάγονται και χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα, καθώς και απογραφή των επικίνδυνων αποβλήτων (υγρών, στερεών και ιλύων) που παράγονται στην Ελλάδα.

Περίπου στο ίδιο διάστημα εκπονήθηκαν κλαδικές μελέτες για :

      α)  τα επιμεταλλωτήρια

      β) τα βυρσοδεψία

      γ) τις βιομηχανίες παραγωγής μπαταριών

      δ) τα βαφεία, φινιριστήρια

      ε) τις βιομηχανίες πετρελαιοειδών       και

      στ) τις βιομηχανίες βασικών μετάλλων

που λειτουργούσαν στον νομό Αττικής. Από τα συμπεράσματα των παραπάνω μελετών και από τη γεωμορφολογία της χώρας προέκυψε η ανάγκη της δημιουργίας δύο κέντρων επεξεργασίας και τελικής διάθεσης των επικίνδυνων αποβλήτων, από έναν αντίστοιχα στη Βόρεια και Νότια Ελλάδα.

Στη συνέχεια εκπονήθηκαν οι κατωτέρω μελέτες υποστήριξης της φάσης επιλογής κατάλληλων χώρων για την ίδρυση κέντρων επεξεργασίας και διάθεσης των επικίνδυνων αποβλήτων.

3.1 Για τη βόρεια Ελλάδα εκπονήθηκαν :

·         Μελέτη απογραφής των βιομηχανιών παραγωγής επικίνδυνων αποβλήτων, δειγματοληψία, ανάλυση αποβλήτων για τη Θεσσαλονίκη , Μαγνησία και Καβάλα.

Ειδικότερα εκπονήθηκαν :

-             Υδρογεωλογικές, γεωτεχνικές, υδρολογικές μελέτες εναλλακτικών χώρων.

-             Μελέτη συστήματος διαρκούς ελέγχου της παραγωγής αποθήκευσης, μεταφοράς επεξεργασίας και τελικής διάθεσης των επικίνδυνων αποβλήτων.

-             Μελέτη ίδρυσης του φορέα διαχείρισης των στερεών βιομηχανικών αποβλήτων της ευρύτερης περιοχής της Θεσσαλονίκης.

-             Τεχνικοοικονομική μελέτη αξιολόγησης εναλλακτικών χώρων και επιλογής της βέλτιστης θέσης με κριτήρια χωροταξικά, υδρολογικά – γεωλογικά, οικονομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά καθώς και τη μελλοντική εξέλιξη της περιοχής.

Για το κέντρο της Νότιας Ελλάδας εκπονήθηκαν  οι παρακάτω μελέτες:

-             Προκαταρκτική μελέτη επιλογής χώρων στους νομούς Αττικής, Βοιωτίας, Κορινθίας, Φθιώτιδας επιλέχθηκαν 14 χώροι κατ’ αρχήν.

-             Στη συνέχεια εκπονήθηκε μελέτη επιλογής κατάλληλων χώρων μετά από αξιολόγησή τους με τα κριτήρια που αναφέρθηκαν παραπάνω. Επιλέχθηκαν ιεραρχικά τρεις χώροι

3.3  Ειδικότερα για την Αττική καθώς και για τις βιομηχανίες των περιοχών Οινοφύτων, Σχηματαρίου, Τανάγρας, Θήβας και Ριτσώνας εκπονήθηκε μελέτη για τη διαχείριση των επικίνδυνων, υγρών, στερεών αποβλήτων και των ιλύων . Η μελέτη αυτή δεν έφερε κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα, διότι δεν υλοποιήθηκε κανένα έργο.

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ  ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ :

Η   Ε.Ε έχει θεσπίσει νομοθεσία ( Κανονισμούς, Οδηγίες, Αποφάσεις) οι οποία καλύπτει όλο το φάσμα  διαχείρισης των επικίνδυνων αποβλήτων, από την ταυτοποίησή τους , μέχρι την ασφαλή τελική τους διάθεση . Το πλαίσιο των γενικών νομοθετικών ρυθμίσεων που προαναφέρθηκε, περιλαμβάνει εκτός των άλλων και καθορισμό ποσοτικοποιημένων στόχων για την υλοποίηση των βασικών παραμέτρων ( αρχών)  που προαναφέρθηκαν. Τέλος , υπάρχει μεγάλος αριθμός εξειδικευμένων νομοθετημάτων που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα «ειδικών» επικίνδυνων αποβλήτων.

Ενδεικτικά , οι νομοθετικές ρυθμίσεις που προαναφέρθηκαν , εκτός των άλλων περιλαμβάνουν:

·         Διαχείριση στερεών αποβλήτων

·         Χαρακτηρισμό και διαχείριση επικίνδυνων αποβλήτων

·         Ταξινόμηση ,συσκευασία ,επισήμανση επικίνδυνων αποβλήτων

·         Μεταφορά αποβλήτων ( επικίνδυνων και μη επικίνδυνων) εντός και εκτός της χώρας.

·         Διαχείριση ειδικών τύπων επικίνδυνων αποβλήτων όπως PCB/PCT.,ηλεκτρικές στήλες και συσσωρευτές χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια αμίαντο.

·         Αποτέφρωση αποβλήτων ( επικίνδυνων και μη επικίνδυνων)

·          Τρόπο εφαρμογής ολοκληρωμένου ελέγχου και πρόληψης της ρύπανσης .

·         Συστήματα οικολογικής διαχείρισης και ελέγχου , καθώς και απονομής οικολογικού σήματος.

Τα νομοθετήματα που προαναφέρθηκαν (και όχι μόνον) έχουν σχεδόν στο σύνολό τους ενσωματωθεί στην εθνική μας νομοθεσία..

Εδώ πρέπει να επισημανθεί ότι παρά την ύπαρξη ενός αρκετά μεγάλου αριθμού νομοθετικών ρυθμίσεων, η χώρα μας αντιμετωπίζει πρόβλημα στον έλεγχο της εφαρμογής των σχετικών νομοθετημάτων , επειδή δεν διαθέτει άτομα με εξειδίκευση στο συγκεκριμένο αντικείμενο και μηχανισμούς ελέγχου τέτοιους που να διασφαλίζουν την  εφαρμογή όσων προβλέπονται από την κείμενη νομοθεσία , όπως συμβαίνει σε άλλες χώρες της Ε.Ε. οι οποίες διαθέτουν επαρκείς  Ειδικές Υπηρεσίες Περιβάλλοντος που έχουν σαν αντικείμενο να διασφαλίζουν την εφαρμογή της σχετικής κάθε φορά νομοθεσίας .Το καθήκον αυτό , έχει αναλάβει στην χώρα μας  το σώμα ελεγκτών ενώ παράλληλα καθήκοντα  έχουν ανατεθεί στις Υπηρεσίες Περιβάλλοντος της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης οι οποίες όμως δε διαθέτουν  το απαραίτητο προσωπικό       ( ούτε αριθμητικά , ούτε σε επίπεδο εξειδίκευσης)  για την εκτέλεση ενός τόσο ειδικού έργου . Παράλληλα οι συγκεκριμένες Υπηρεσίες έχουν να αντιμετωπίσουν μία πληθώρα πιεστικών ,πολυποίκιλων θεμάτων , τα περισσότερα από τα οποία μικρή σχέση έχουν  ( αν έχουν) με το περιβάλλον . 

ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ  ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ :

Σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκέντρωσε το ΥΠΕΧΩΔΕ από μελέτες, σε συνεργασία με Περιφέρειες, Νομαρχίες και τη βιομηχανία , προκύπτουν οι παρακάτω ποσότητες επικίνδυνων αποβλήτων :

1998          381.038τον., ανακύκλωση 134.876 Προκατ. Αποθήκευση 218.364

1999          377.568τον.,                      125.813                                    242.317

2000          391.539τον.,                      145.323                                    235.060

Περίπου το 85 με 90% της συνολικής ετήσιας παραγωγής αποβλήτων σε επίπεδο χώρας – οφείλεται σ’ έναν σχετικά μικρό αριθμό μονάδων (περίπου 18) μεγάλης παραγωγικότητας που αφορούν κυρίως στους κλάδους πρωτογενούς μεταλλουργίας, διύλισης αργού πετρελαίου, παραγωγής λιπασμάτων και άλλων χημικών προϊόντων.

Ενας μεγαλύτερος αριθμός βιομηχανικών δραστηριοτήτων, μικρού και μεσαίου μεγέθους (περίπου 500) οι οποίες παράγει την υπόλοιπη ποσότητα.

Σε ότι αφορά στα επικίνδυνα υγρά απόβλητα, όλες οι βιομηχανίες διαθέτουν επεξεργασία των επικίνδυνων αποβλήτων τους, τα οποία στη συνέχεια οδηγούνται κατά κανόνα σε υδάτινο αποδέκτη.

Οι λάσπες που απομένουν από τις παραπάνω επεξεργασίες είναι επικίνδυνα απόβλητα.

 Για την αντιμετώπιση του υφιστάμενους αυτού προβλήματος, οι παραγωγοί ή κάτοχοι τους προβαίνουν στις προβλεπόμενες από τη νομοθεσία ενέργειες για να τους χορηγηθεί από τις αρμόδιες αρχές η άδεια, είτε διάθεσης σε εγκεκριμένο χώρο, που χορηγείται από το ΥΠΕΧΩΔΕ, είτε προσωρινής αποθήκευσης, που χορηγείται από τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση.

Οι χώροι που επιλέγονται για τις συγκεκριμένες δραστηριότητες μπορεί να είναι εντός του οικοπέδου του εργοστασίου ή εκτός.

Έχει συχνά διαπιστωθεί ότι γίνονται σε σχετικά  μικρό ποσοστό. αποθέσεις επικίνδυνων αποβλήτων σε χώρους ανεξέλεγκτης διάθεσης οικιακών αποβλήτων, αλλά και παράνομες διαθέσεις επικίνδυνων αποβλήτων .

Γενικά μπορούμε να πούμε ότι η ποσότητα επικίνδυνων αποβλήτων  που παράγονται σε ετήσια βάση στην χώρα μας , βαίνει μειούμενη . Η μείωση αυτή οφείλεται εν μέρη στην αλλαγή των παλαιών τεχνολογιών και την αντικατάστασή τους από νέες καθαρές τεχνολογίες ,αλλά  κυρίως είναι αποτέλεσμα της παύση; λειτουργίας αρκετών βιομηχανιών .

 

Σύμφωνα με στοιχεία που προέρχονται από τις κατά τόπους αρμόδιες αρχές ( γραφεία περιβάλλοντος των Νομαρχιακών  Αυτοδιοικήσεων ) οι οποίες  σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία έχουν την ευθύνη παρακολούθησης  και ελέγχου  των κατά τόπους παραγόμενων ποσοτήτων επικίνδυνων αποβλήτων, καθώς και της χορήγησης αδειών διαχείρισής τους, προκύπτει ότι ,από την ετήσια παραγόμενη ποσότητα των επικίνδυνων αποβλήτων :

·         Το 76,14% παραμένει αποθηκευμένο στους χώρους παραγωγής του, κάτω από  συνήθως ελεγχόμενες συνθήκες και μετά τη χορήγηση των προβλεπόμενων από την ισχύουσα νομοθεσία σχετικών για το σκοπό αυτό αδειών.

·         Το 22,73% ανακυκλώνεται ως παραπροϊόν ( οπότε και αποτελεί πρώτη ύλη για κάποιας άλλης μορφής βιομηχανική δραστηριότητα), ως εναλλακτικό καύσιμο( ή σαν πρόσθετο καύσιμο) ,είτε τέλος ως πρόσθετο σε μικρές ποσότητες στις πρώτες ύλες μίας βιομηχανίας( όπως π.χ. η τσιμεντοβιομηχανία ).

·         Το 0,12% μεταφέρεται στο εξωτερικό , σε κράτη μέλη της Ε.Ε. για ασφαλή οριστική διάθεση ( θερμοκαταστροφη , επεξεργασία , αναγέννηση , ταφή ή άλλης μορφής τελική διάθεση)  .

·         Το 1,01%  υφίσταται κάποιας μορφής επεξεργασία ( συνήθως σταθεροποίηση ή στερεοποίηση) και διατίθεται ως αδρανές υλικό.

Τα υγρά επικίνδυνα απόβλητα τα οποία  παράγονται από τις διάφορες βιομηχανικές δραστηριότητες , συνήθως υφίστανται επεξεργασία στους τόπους παραγωγής τους. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται  μεν να διοχετεύουν επεξεργασμένα υγρά απόβλητα προκαθορισμένων προδιαγραφών  στους τελικούς αποδέκτες , παράλληλα όμως, εξακολουθούν  να υφίστανται ποσότητες επικίνδυνων αποβλήτων σε στερεά ή υδαρή μορφή, για τα οποία πρέπει να ληφθεί μέριμνα σχετικά με τον τρόπο διαχείρισής τους και ασφαλούς τελικής τους διάθεσης.

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι ,η διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων αυτή τη στιγμή στη χώρα μας -κατά βάση -περιορίζεται  σε ελεγχόμενη προσωρινή τους αποθήκευση στους χώρους παραγωγής τους , αν και τα τελευταία δύο χρόνια λειτουργεί μια μονάδα διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων , η οποία επεξεργάζεται διάφορων τύπων επικίνδυνα απόβλητα και τα μετατρέπει είτε σε δευτερογενές καύσιμο είτε σε πρόσθετο υλικό για την πρώτη ύλη της τσιμεντοβιομηχανίας.

Οι υπόλοιπες ποσότητες  , ο τρόπος διαχείρισής των οποίων   προαναφέρθηκε , αποτελούν μικρό - σε γενικές γραμμές  -ποσοστό των παραγόμενων επικίνδυνων αποβλήτων.

Σχετικά με τη διαχείριση ειδικών κατηγοριών Επικίνδυνων Αποβλήτων αναφέρονται τα εξής :

Χρησιμοποιημένα Ορυκτέλαια (Χ.Ο.)

Ηλεκτρικές στήλες και συσσωρευτές.

Πολυχλωριωμένα διφαινύλια (PCBs)

Τα χρησιμοποιημένα PCBs,  όσο και οι άχρηστες συσκευές, που τα περιέχουν, είτε αποθηκεύονται με ασφαλή τρόπο στο χώρο των μονάδων, μετά από τη χορήγηση σχετικής άδειας από τις αρμόδιες Νομαρχίες, είτε αποστέλλονται στο εξωτερικό για επεξεργασία/τελική διάθεση. Το μεγαλύτερο ποσοστό (περίπου 89% των μετασχηματιστών και 97% των πυκνωτών με PCBs, που υπάρχουν στον ελληνικό χώρο), καθώς και άλλων, συσκευών  που περιέχουν  PCBs, βρίσκονται στην ιδιοκτησία της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού.

Το ΥΠΕΧΩΔΕ ολοκλήρωσε την καταγραφή των PCBs και των συσκευών που τα περιέχουν. Επισυνάπτεται πίνακας. Σύμφωνα με την Κοινοτική και Εθνική νομοθεσία το ΥΠΕΧΩΔΕ υποχρεούται να καταρτίσει – σε συνεργασία με τα συναρμόδια Υπουργεία – σχεδιασμό απολύμανσης ή και διάθεσης των  PCBs. Υπάρχει σχετική καταγγελία για το θέμα αυτό από την Ε.Ε. και η υπόθεση βρίσκεται στο Δικαστήριο Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Για την απόσυρση των PCBs/PCTs υπάρχει καταληκτική προθεσμία: 31/12/2010, σύμφωνα με την οδηγία 96/59/Ε.Κ. και την ΚΥΑ 7589/731/2000 (ΦΕΚ 514/Β/2000).

Νοσοκομειακά Απόβλητα

Οι παραγόμενες ποσότητες των μολυσματικών νοσοκομειακών αποβλήτων, σε επίπεδο χώρας, υπολογίζονται σε 15.000τον./έτος. Από τις περίπου 56.000 ανεπτυγμένες κλίνες στην Ελλάδα, οι 29.000 βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας και οι 7.000 στη Θεσσαλονίκη, δηλαδή στις δύο αυτές πόλεις συγκεντρώνεται το 66%, περίπου, της δυναμικότητας σε κλίνες των νοσηλευτικών ιδρυμάτων της χώρας. Περίπου το 50% των νοσηλευτικών ιδρυμάτων έχουν αποτεφρωτικό κλίβανο. Στην περιοχή της Αττικής λειτουργεί πυρολυτικός αποτεφρωτικός κλίβανος δυναμικότητας 0.5τον./ημέρα, ενώ αναμένεται να τεθεί σε  πλήρη λειτουργία ο νέος αποτεφρωτήρας των μολυσματικών αποβλήτων της Αττικής δυναμικότητας 30τον./ημέρα.

 

Σε ότι αφορά τα μολυσματικά απόβλητα των νοσηλευτικών ιδρυμάτων της Κεντρικής Μακεδονίας έχουν εκπονηθεί οι απαιτούμενες μελέτες καταγραφής, περιβαλλοντικών επιπτώσεων και τευχών δημοπράτησης.

Διασυνοριακή μεταφορά επικίνδυνων αποβλήτων

Οπως προαναφέρθηκε , σχετικά μικρές ποσότητες επικίνδυνων αποβλήτων που δεν είναι δυνατό να αποθηκευτούν με ασφάλεια για μεγάλα χρονικά διαστήματα , οδηγούνται από ειδικά αδειοδοτημένες για το σκοπό αυτό εταιρείες ( έξι τον αριθμό )  , σε αδειοδοτημένες μονάδες διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων που βρίσκονται σε χώρες κράτη – μέλη της Ε.Ε. , όπου και υφίστανται ασφαλή τελική διάθεση

( θερμοκαταστροφή , περαιτέρω επεξεργασία , ασφαλή ελεγχόμενη αποθήκευση ). Για τον σκοπό αυτό οι εταιρείες λαμβάνουν ειδικές άδειες από την αρμόδια υπηρεσία του ΥΠΕΧΩΔΕ , οι οποίες περιλαμβάνουν όρους και προϋποθέσεις για την ασφαλή μεταφορά των αποβλήτων.

Εχει εκπονηθεί από το ΕΜΠ μελέτη για τον εθνικό σχεδιασμό και την κατάρτιση πλαισίου τεχνικών προδιαγραφών για τα επικίνδυνα απόβλητα και τα χρησιμοποιημένα ορυκτέλαια.

Το περιεχόμενο της μελέτης θα διαμορφωθεί σε τρεις ΚΥΑ

α)  Εθνικού Σχεδιασμού διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων,

β) Εθνικού Σχεδιασμού διαχείρισης χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων και

γ) Κατάρτιση Πλαισίου τεχνικών προδιαγραφών διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων.

Η διαχείριση επικίνδυνων αποβλήτων όταν στηρίζεται βασικά στην ελεγχόμενη αποθήκευσή τους στους χώρους παραγωγής τους ή σε άλλους χώρους, για ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα ,μπορεί να θεωρηθεί κατάλληλος τρόπος αντιμετώπισης του συγκεκριμένου προβλήματος ,είναι όμως τελείως ανεπαρκής για μεγάλα χρονικά διαστήματα και δημιουργεί αρκετά προβλήματα σε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς διαχείρισής των επικίνδυνων αποβλήτων. Ενδεικτικά αναφέρονται :

·         Οι παραγωγοί των επικίνδυνων αποβλήτων, οι οποίοι υποχρεούνται

Ø       είτε στην προσωρινή ελεγχόμενη αποθήκευσή τους , γεγονός που τους προβληματίζει, όχι μόνον εξ΄ αιτίας  της έλλειψης επαρκών και κατάλληλα διαμορφωμένων χώρων αποθήκευσης τέτοιας μορφής αποβλήτων , αλλά κα εξ΄ αιτίας της απροθυμίας τους να διατηρούν  στις εγκαταστάσεις τους απόβλήτα  και ιδιαίτερα τέτοιας μορφής , τα οποία πιθανά ενέχουν σοβαρούς κινδύνους για την υγεία των εργαζομένων στις εγκαταστάσεις, τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον,.

Ø       είτε σε αποστολή των αποβλήτων στο  εξωτερικό , γεγονός που συνεπάγεται σοβαρή οικονομική τους επιβάρυνση.

·         Οι καθ΄ οιονδήποτε τρόπο εμπλεκόμενες δημόσιες υπηρεσίες ,οι εκπρόσωποι των οποίων πιέζονται πολύ συχνά σε εξεύρεση τρόπων διαχείρισης τέτοιας μορφής αποβλήτων ,χωρίς η πολιτεία να τους παρέχει τα προβλεπόμενα για το σκοπό αυτό εφόδια.

·         Οι ιδιωτικού συμφέροντος εταιρείες διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων ,οι οποίες αρκετά συχνά  αντιμετωπίζουν την απροθυμία ή ακόμα και την άρνηση των αρμόδιων αρχών άλλων  κρατών της Ε.Ε. να δεχθούν τέτοιας μορφής απόβλητα για οριστική διάθεση ., βασισμένες στην αρχή της εγγύτητας αλλά και στην ρητή υποχρέωση κάθε χώρας να φροντίσει ώστε να είναι αυτάρκης στο θέμα διαχείρισης των επικίνδυνων  αποβλήτων τα οποία παράγει  .

Για όλους τους παραπάνω λόγους, η εξεύρεση κατάλληλα επιλεγμένου χώρου για τη δημιουργία ενός τουλάχιστον κέντρου ολοκληρωμένης διαχείρισης

( συμπεριλαμβανομένης και της διάθεσης ) επικίνδυνων αποβλήτων σε στερεά ή λασπώδη μορφή , είναι ένα από τα οξύτερα περιβαλλοντικά προβλήματα που απασχολεί το ΥΠΕΧΩΔΕ  αλλά και τη βιομηχανία /βιοτεχνία της χώρας μας..

Το ΥΠΕΧΩΔΕ , προκειμένου να αντιμετωπίσει το σοβαρό και οξύ αυτό πρόβλημα , έθεσε σε προτεραιότητα την ορθολογική διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων και ολοκλήρωσε τις  απαιτούμενες μελέτες για την εξεύρεση κατάλληλων χώρων όπου θα ήταν δυνατή η δημιουργία κέντρων διαχείρισης ( επεξεργασίας και διάθεσης ) των επικίνδυνων αποβλήτων. Λόγω έλλειψης όμως κοινωνικής αποδοχής    ( το σύνδρομο NIMBY είναι στη συγκεκριμένη περίπτωση πάρα πολύ έντονο ) τα έργα αυτά αν και απολύτως απαραίτητα ,δεν έχουν ακόμα προχωρήσει σε στάδιο υλοποίησής τους. Για το λόγο αυτό,  το ΥΠΕΧΩΔΕ , σε συνεργασία με το ΕΜΠ αναζητεί εναλλακτική λύση ως προς τη διάθεση των επικίνδυνων αποβλήτων σε εγκαταλελειμμένα  /  ανενεργά λατομεία  , εξετάζοντας την πιθανότητα εξεύρεσης μέσα από αυτά ,ενός κατάλληλου χώρου που να πληροί τις προβλεπόμενες απαιτήσεις .

 

Παράλληλα , το ΥΠΕΧΩΔΕ ,ανέθεσε στο ΕΜΠ να συντάξει τον Εθνικό Σχεδιασμό Διαχείρισης των Επικίνδυνων Αποβλήτων , καθώς επίσης και τις Τεχνικές Προδιαγραφές Διαχείρισης Επικίνδυνων Αποβλήτων , που είναι απολύτως αναγκαία εργαλεία για την ορθή αντιμετώπιση τέτοιας μορφής αποβλήτων αλλά και για να καταρτισθεί το σχετικό εθνικό σχέδιο δράσης για τα απόβλητα αυτά . Οι παραπάνω μελέτες πρόκειται να ολοκληρωθούν τους προσεχείς μήνες.

Επιπλέον ,το ΥΠΕΧΩΔΕ έχει εντάξει στο Γ!  Κ.Π.Σ. ( ΕΠΠΕΡ ) ένα πρόγραμμα εντοπισμού χώρων ρυπασμένων από επικίνδυνα απόβλητα   και αποκατάστασης των χώρων αυτών , ύψους  7,5 εκατ. Ευρώ

Πρέπει να σημειωθεί ότι η αντιμετώπιση του θέματος της διαχείρισης των επικίνδυνων αποβλήτων το οποίο για  όλες τις χώρες είναι ένα  δύσκολο πρόβλημα ,για τη χώρα μας είναι πολύ πιο δύσκολο, τόσο από τεχνικής πλευράς ( μικρές ποσότητες αλλά μεγάλη ποικιλία παραγόμενων επικίνδυνων αποβλήτων , γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στον τρόπο αντιμετώπισής τους, κύρια εξ΄ αιτίας της μικρής δυναμικότητας που πρέπει να έχει μια μονάδα επεξεργασίας , ή θερμοκαταστροφής των αποβλήτων αυτών ) όσο και από πλευράς κοινωνικής αποδοχής.

Για όλους τους παραπάνω λόγους , αλλά έχοντας σαν βασικό κριτήριο   την προστασία της δημόσια υγείας και του περιβάλλοντος, είναι ευνόητο ότι πρέπει άμεσα να ληφθούν οι απαιτούμενες αποφάσεις και να δημιουργηθούν οι απαραίτητες υποδομές για τη διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων σε εθνικό επίπεδο.

Εν τω μεταξύ και προκειμένου  το ΥΠΕΧΩΔΕ να αντιμετωπίσει ένα  υπαρκτό και πολύ ευαίσθητο πρόβλημα, στηρίζει  ιδιωτικές προσπάθειες δημιουργίας μονάδων επεξεργασίας κάποιων ειδών επικίνδυνων αποβλήτων τα οποία  προορίζονται για αναγέννηση , ανακύκλωση, επαναχρησιμοποίηση ,ή  για παραγωγή εναλλακτικού καυσίμου  και  προωθεί  γενικότερα προσπάθειες που στοχεύουν στη μείωση της ποσότητας αλλά και των χαρακτηριστικών επικινδυνότητας των παραγομένων επικίνδυνων αποβλήτων . Παράλληλα , χορηγεί μετά από ειδικές διαδικασίες , άδειες διασυνοριακής μεταφοράς ( εξαγωγής) επικίνδυνων αποβλήτων σε χώρες κράτη / μέλη της Ε.Ε. , όπου τα απόβλητα αυτά οδηγούνται για οριστική διάθεση                                ( θερμοκαταστροφή, αναγέννηση, υγειονομική ταφή , ανάλογα κάθε φορά με το είδος των αποβλήτων ) σε εγκαταστάσεις ειδικά αδειοδοτημένες για το σκοπό αυτό.

ΣΤΕΡΕΑ  ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ   ΑΠΟΒΛΗΤΑ  ΚΑΙ   ΙΛΥΕΣ

 

ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ

ΠΟΣΟΤΗΤΑ    

( ΤΟΝΟΙ /ΕΤΟΣ )

ΤΡΟΠΟΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ

Πετρελαιοειδείς ιλύες

Ιλύες  τετρααιθυλιούχου  Pb

34000

50

Προσωρινή αποθήκευση

Προσωρινή αποθήκευση

Ιλύες άντλησης πετρελαίου

500

Αποτέφρωση στο χώρο παραγωγής τους

Ιλύες επεξεργασίας ερμάτων

Υλικά  αμμοβολής

1000

1000

Προσωρινή αποθήκευση

Προσωρινή αποθήκευση

¨Όξινες ιλύες αναγέννησης  Χρησιμοποιημένων Ορυκτελαίων

4800

Εξουδετέρωση & Προσωρινή αποθήκευση

Ιλύες παραγωγής λιπασμάτων

85000

Προσωρινή αποθήκευση

Ιλύες χαλυβουργίας

Σκόνη σακκόφιλτρων χαλυβουργιών

10300

13400

Προσωρινή αποθήκευση

Ανακύκλωση

Σκωρία παραγωγής σιδηρονικελίου

Σκόνη  σακκόφιλτρων   »

85000

300

Ανακύκλωση 60%, Εξαγωγή 40%

Ανακύκλωση

Στερεά απόβλητα παραγωγής Al

Ιλύες επεξεργασίας αποβλήτων παραγωγής  Al

10000

100

Προσωρινή αποθήκευση

Προσωρινή αποθήκευση

Ιλύες επεξεργασίας αποβλήτων αμιαντοτσιμέντου

900

Προσωρινή αποθήκευση

Ιλύες επεξεργασίας αποβλήτων παραγωγής υπεροξειδίου Μαγγανίου

15000

Προσωρινή αποθήκευση

Ιλύες επεξεργασίας αποβλήτων επιφανειακής επεξεργασίας μετάλλων

1973

Προσωρινή αποθήκευση

Παραγωγή συσσωρευτών Pb

500

Ανακύκλωση & Προσωρινή αποθήκευση

Ιλύες επεξεργασίας αποβλήτων κατά την ανακύκλωση συσσωρευτών Pb.

400

Προσωρινή αποθήκευση

Ιλύες επεξεργασίας αποβλήτων

βυρσοδεψείων

3148

Προσωρινή αποθήκευση

Ιλύες επεξεργασίας αποβλήτων βαφείων / φινιριστηρίων

5185

Προσωρινή αποθήκευση

Ιλύες παραγωγής χημικών προιόντων

3000

Προσωρινή αποθήκευση

Ιλύες παραγωγής τεχνητών ινών

2000

Προσωρινή αποθήκευση

Ιλύες παραγωγής  τεχνητής ξυλείας

8800

Προσωρινή αποθήκευση

Παραγωγή γεωργικών φαρμάκων

500

Προσωρινή αποθήκευση

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

·         Επιλογή τουλάχιστον δύο κατάλληλων χώρων, οι οποίοι να εξασφαλίζουν κοινωνική αποδοχή.

·         Φορέας διαχείρισης να είναι Ν.Π.Ι.Δ. μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα και για να  μη δημιουργούνται αντιρρήσεις και καταλήψεις, να περιλαμβάνει την Πολιτεία -  την Τοπική Αυτοδιοίκηση και το Σύνδεσμο Ελληνικών Βιομηχανιών.

·         Κρίνεται σκόπιμο (επειδή το κύριο εμπόδιο είναι η κοινωνική αποδοχή) να επιλεγούν χώροι σε ΒΙΠΕ, όπου θα είναι πιο εύκολη η αποδοχή.

·         Να συσταθεί το σώμα Επιθεωρητών Περιβάλλοντος για την ορθή εφαρμογή της Περ/κής νομοθεσίας.

·         Σαν  εναλλακτική λύση, προτείνεται η εξουσιοδότηση του ΣΕΒ/ΕΤΒΑ για την ίδρυση κέντρων επεξεργασίας και διάθεσης επικίνδυνων αποβλήτων.

·         Περιοχές, οι οποίες θεωρούνται κατ’ αρχήν κατάλληλες και μπορούν να ιδρυθούν κέντρα επεξεργασίας και διάθεσης των επικίνδυνων αποβλήτων είναι :

-             Περιοχή της Ριτσώνας (είχε λάβει προέγκριση χωροθέτησης για τα οικιακά απόβλητα της Αττικής).

-             Τρικέρατο, Δυτ. Αττικής επίσης είχε λάβει προέγκριση χωροθέτησης για οικιακά απόβλητα της Αττικής.

 ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣ

Η Ελλάδα σύμφωνα με την κοινοτική και εθνική νομοθεσία, είναι υποχρεωμένη να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της διαχείρισης των επικίνδυνων αποβλήτων κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να προστατεύεται η δημόσια υγεία και το περιβάλλον.

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος είναι επιτακτική και επιβεβλημένη ανάγκη, στο πλαίσιο του Γ’  ΚΠΣ, να δοθεί ορθολογική και άμεση λύση  για τη διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων της χώρας. Στη συνεδρίαση με τους κοινοτικούς στις 8 Φεβρουαρίου 2002, για τις καταγγελίες οι εκπρόσωποι της ΕΕ  μας ανακοίνωσαν ότι θα κοινοποιηθεί καταγγελία αιτιολογημένη γνώμη για τη διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων της χώρας.

Για το σκοπό αυτό έχουν ήδη εκπονηθεί οι προκαταρκτικές μελέτες και έχουν  συγκεντρωθεί  τα απαραίτητα στοιχεία, ώστε να προχωρήσουν στην κατασκευή δύο κέντρων ολοκληρωμένης διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων που να περιλαμβάνει:

·           Οργανωμένο σύστημα συλλογής και μεταφοράς των Ε.Α.

·           Εγκαταστάσεις προσωρινής αποθήκευσης, αξιοποίησης (ανακύκλωσης, ανάκτησης)

·           Επεξεργασίας και τελικής διάθεσης.

Επίσης προβλέπονται τα εξής:

Αποκατάσταση και εξυγίανση χώρων που έχουν ρυπανθεί από επικίνδυνα απόβλητα ή ουσίες

Εξοπλισμός και παρεμβάσεις για προεπεξεργασία των επικίνδυνων βιομηχανικών αποβλήτων στην πηγή.

Μέτρα πολιτικής

Κίνητρα σε παραγωγούς επικίνδυνων αποβλήτων για μείωση, επαναχρησιμοποίηση, ανάκτηση, ανακύκλωση και εξουδετέρωση

Σύνολο προϋπολογισμού σε εθνικό επίπεδο: 360 εκατ.ΕΥΡΩ