16o ΣΥΝΕΔΡΙΟ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ

ΤΡΙΧΩΝΙΔΑ 8 – 10 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2004

 

ΕΙΣΗΓΗΣΗ: Μετσοβίτης Παναγιώτης

Εκπρόσωπος ΕΛΤΕΠΕ  Α.Ε

 

ΘΕΜΑ: «Ο ρόλος των “Συστημάτων” στη διαχείριση των στερεών αποβλήτων»

 

ΤΙ EIΝΑΙ ΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΛΙΠΑΝΤΙΚΑ ΕΛΑΙΑ (ΑΛΕ)

n          Τα απόβλητα λιπαντικών ελαίων (ΑΛΕ) περιλαμβάνουν τα χρησιμοποιημένα λιπαντικά μηχανών και κιβωτίων ταχυτήτων, υδραυλικά λάδια, λάδια κοπής, μονωτικά λάδια και τα μίγματα/γαλακτώματα αυτών με νερό ή άλλους οργανικούς διαλυτες.

n          Η Ελληνική νομοθεσία (Υπουργική Απόφαση 1939/1546, ΦΕΚ 604/18 Ιουλίου 1997,«Μέτρα και όροι για την διαχείριση επικινδύνων αποβλήτων») χαρακτηρίζει τα απόβλητα λιπαντικών ελαίων ως επικίνδυνα απόβλητα (Άρθρο 2, «Ορισμοί» και Παράρτημα Ι, «Κατάλογος Επικινδύνων Αποβλήτων», Ομάδα 13), σε εναρμόνιση με την αντίστοιχη Κοινοτική Οδηγία (91/689/ΕΚ).

n          Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή και την Ελληνική νομοθεσία, απαγορεύεται οποιαδήποτε απόρριψη ή εναπόθεση των υλικών αυτών στο περιβάλλον. Η νομοθεσία προβλέπει την ανάπτυξη ελεγχόμενου συστήματος συλλογής και δίνει προτεραιότητα στην αναγέννηση τους προς παραγωγή λιπαντικών εφάμιλλων των πρωτογενών (Προεδρικό Διάταγμα Υπ. Αρ. 82, ΦΕΚ 64/2 Μαρτίου 2004, Άρθρο 5, παράγραφος 2.1 α και 2.2.δ).

ΑΛΕ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ-ΤΟΞΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ

n          Τα απόβλητα λιπαντικών ελαίων θεωρούνται επικίνδυνα απόβλητα γιατί περιέχουν χημικά στοιχεία όπως βαρέα μέταλλα, τα οποία βρέθηκαν μέσα στα ΑΛΕ είτε από τα πακέτα προσθέτων είτε λόγω της χρήσης και του τρόπου συλλογής τους. Η διαφυγή τέτοιων συστατικών στο περιβάλλον (ατμόσφαιρα, νερά κλπ) δημιουργεί σημαντικότατα προβλήματα οικοτοξικότητας.

n          Ίσως ακόμη να μην συνειδητοποιούμε πλήρως τα προβλήματα και τις συνέπειες που δημιουργούνται στο περιβάλλον και την δημόσια υγεία από την ανεξέλεγκτη διάθεση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων , καθώς οποιαδήποτε άλλη χρήση εκτός από την αναγέννησή τους, ‘’οδηγεί’’ τις επικίνδυνες και καρκινογόνες ουσίες που περιέχουν στην τροφική αλυσίδα. Πρόσφατο είναι το γεγονός που συγκλόνισε την Ευρώπη, με τα κοτόπουλα που καταναλώθηκαν στο Βέλγιο και περιείχαν μεγάλες ποσότητες διοξινών. Παράλληλα όλο και περισσότερες επιστημονικές μελέτες αποδεικνύουν την αύξηση της περιεκτικότητας σε τοξικές ουσίες στα εδάφη και τα ύδατα της πατρίδας μας.

n          Ίσως λοιπόν να μην είναι τυχαίο ότι στην χώρα μας ,κατά τα τελευταία χρόνια ,τα κρούσματα θανάτου από καρκίνο  αυξάνονται , και  σίγουρα η λανθασμένη διάθεση των απόβλητων λιπαντελαίων  έχει σημαντικό μερίδιο ευθύνης σε αυτό το θλιβερό στατιστικό στοιχείο.

 

ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΛΕ

n          Παρότι τόσο η εθνική όσο και η κοινοτική νομοθεσία αναφέρουν ρητά ότι τα ΑΛΕ πρέπει να αξιόποιούνται μέσω της διαδικασίας της αναγέννησης ,αρκετά μεγάλες ποσότητες απορρίπτονται αλόγιστα στο περιβάλλον ή καταλήγουν στη  παράνομη καύση σε καμίνια, θερμοκήπια κτλ, αντικαθιστώντας το μαζούτ ή το πετρέλαιο με αποτέλεσμα να σημειώνεται σημαντική βλάβη στο περιβάλλον.

n          Τα ΑΛΕ μπορούν και πρέπει να χρησιμοποιούνται ως πρώτη ύλη σε μονάδες αναγέννησης ορυκτελαίων οι οποίες λειτουργούν σύμφωνα με το σχέδιο περί Βέλτιστων Διαθέσιμων Τεχνικών (Best Available Techniques)  για βιομηχανίες επεξεργασίας αποβλήτων (Φεβρουάριος 2003) το οποίο βασίζεται στην κοινοτική οδηγία 96/61/EC. Πρέπει να σημειωθεί ότι για την αναγέννηση των απόβλητων λιπαντελαίων η βέλτιστη και πλέον τεχνολογικά σύγχρονη τεχνική, είναι η καταλυτική υδρογόνωση.

n          Στην Ελλάδα λειτουργεί μονάδα επεξεργασίας απόβλητων λιπαντελαίων, ιδιοκτησίας της εταιρείας CYCLON ΕΛΛΑΣ Α.Ε, δυναμικότητας άνω των 40.000 τόνων ετησίως. Η μονάδα αυτή χρησιμοποιεί την πλέον σύγχρονη και ενδεδειγμένη ,σύμφωνα με τις κοινοτικές οδηγίες μέθοδο επεξεργασίας και αποτελεί μια απο τις πιο σύγχρονες μονάδες αναγέννησης παγκοσμίως.

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

n          Το 2001 θεσπίσθηκε ο Νόμος 2939/01 που αποτελεί πια για την Ελλάδα το νομοθετικό πλαίσιο για τις διαδικασίες διαχείρισης των βιομηχανικών αποβλήτων και άλλων υλικών.  Το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο σε ό,τι αφορά τη διαχείριση των αποβλήτων λιπαντικών ελαίων είναι η Κοινοτική Οδηγία 87/101/ΕΟΚ και η Κ.Υ.Α.98012/2001/95 «Καθορισμός μέτρων και όρων για την διαχείριση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων». Στον Νόμο 2939/2001 (ΦΕΚ 159 Α), με θέμα «Συσκευασίες και εναλλακτική διαχείριση των συσκευασιών και άλλων προϊόντων – Ίδρυση Εθνικού Οργανισμού Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών και άλλων  προϊόντων  (ΕΟΕΔΣΑΠ) και άλλες διατάξεις» και συγκεκριμένα στα άρθρα 15 έως 18 του Κεφαλαίου Γ, γίνεται αναφορά στα «άλλα προϊόντα», μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και τα λιπαντικά έλαια.

n          Τον Μάρτιο του 2004 θεσπίστηκε το Προεδρικό Διάταγμα, Π.Δ 82(ΦΕΚ 64Α/2-3-2004), με θέμα:     «Μέτρα και όροι για την εναλλακτική διαχείριση των χρησιμοποιημένων ορυκτελαίων» το οποίο καθορίζει την  εφαρμογή του νόμου για τα ΑΛΕ.

Το ΠΔ καθορίζει ως υπόχρεους :

n              Αυτούς οι οποίοι παράγουν λιπαντικά έλαια «Παραγωγοί».

n              Αυτούς οι οποίοι εισάγουν λιπαντικά έλαια «Εισαγωγείς».

n              Αυτούς οι οποίοι διαθέτουν στην αγορά λιπαντικά έλαια προκειμένου να χρησιμοποιηθούν από τον τελικό χρήστη ή καταναλωτή- «διακινητές».

Οι διαχειριστές (παραγωγοί και εισαγωγείς) των λιπαντικών ελαίων, έχουν ευθύνη :

"            Να οργανώνουν ατομικά συστήματα ή να συμμετέχουν σε συλλογικά συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης.

"            Να προβαίνουν σε συλλογή των αποβλήτων λιπαντικών ελαίων και να μεριμνούν ώστε τα απόβλητα αυτά να οδηγούνται προς επεξεργασία σε εγκεκριμένες εγκαταστάσεις κατά περίπτωση.

Οι διακινητές έχουν ευθύνη να μην διακινούν λιπαντικά έλαια τα οποία δεν είναι ενταγμένα σε σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης, επιπλέον δε να συλλέγουν τα απόβλητα λιπαντικών ελαίων και να τα παραδίδουν σε εγκαταστάσεις που λειτουργούν στο πλαίσιο συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης προς περαιτέρω διαχείριση.

Οι μεγάλοι καταναλωτές (Βιομηχανίες,Tεχν. Εταιρείες, Δημόσιοι οργανισμοί κλπ) έχουν ευθύνη να χρησιμοποιούν λιπαντικά έλαια τα οποία  είναι ενταγμένα σε σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης, και επιπλέον  υποχρεούνται να συλλέγουν τα απόβλητα λιπαντελαίων και να τα παραδίδουν σε  εγκεκριμένους φορείς εναλλακτικής διαχείρισης προς περαιτέρω διαχείριση.

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΑΛΕ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

n          Οι ποσότητες των λιπαντικών που διακινούνται στην Ελλάδα ετησίως υπολογίζονται στους 140.000 μετρικούς τόνους (ΜΤ) ενώ οι συλλέξιμες ποσότητες Απόβλητων Λιπαντικών  Ελαίων (ΑΛΕ) υπολογίζονται στο 60% (85.000ΜΤ) κατά μέσο όρο περίπου των ποσοτήτων των λιπαντικών που διακινούνται. Σύμφωνα με το ΠΔ 82 ΦΕΚ 64Β/02-03-2004 «Μέτρα, όροι και πρόγραμμα για την εναλλακτική διαχείριση των ΑΛΕ» και τους ποσοτικούς στόχους που θέτει στο άρθρο 9, μέχρι 31-12-2006 πρέπει να συλλέγονται 60.000 μετρικοί τόνοι και εξ αυτών να αναγεννάται τουλάχιστον το 80% δηλαδή 48.000 μετρικοί τόνοι.

n          Από τις προαναφερθείσες υπό συλλογή ποσότητες, δυστυχώς σήμερα αναγεννώνται μόνο 25.000 μετρικοί τόνοι, ενώ οι υπόλοιπες ποσότητες απλώς απορρίπτονται στο περιβάλλον ή καταναλώνονται παράνομα ως καύσιμο.

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΝΤΟΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

n          Οι μονάδες που λειτουργούν αυτήν τη στιγμή στην Ελλάδα μπορούν να επεξεργαστούν όλες τις ποσότητες των ΑΛΕ που παράγονται στην χώρα μας χρησιμοποιώντας πρωτοποριακές τεχνικές (φιλικές προς το περιβάλλον) που δεν υπάρχουν σε γειτονικές χώρες. Επιπλέον, βάσει της συνθήκης της Βασιλείας, η εξαγωγή και η διασυνοριακή μεταφορά ενός αποβλήτου επιτρέπεται μόνο όταν η επεξεργασία του συγκεκριμένου απόβλητου δεν είναι δυνατή στην χώρα παραγωγής του.

n          Επιπλέον στην Ελλάδα λειτουργεί μια απο τις πιο σύγχρονες παγκοσμίως μονάδες αναγέννησης χρησιμοποιώντας πρωτοποριακές τεχνικές (φιλικές προς το περιβάλλον) με δυναμικότητα επεξεργασίας άνω των 40.000 μετρικών τόνων ,ιδιοκτησίας της CYCLON ΕΛΛΑΣ Α.Ε , η οποία εγγυάται την πλήρη εφαρμογή του Ν2939/01 στη προσπάθεια προστασίας του περιβάλλοντος από τα επικίνδυνα λιπαντέλαια.

ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΑΛΕ

n          Η αλυσίδα που ακολουθείται για την αξιοποίηση των ΑΛΕ έχει τέσσερις κρίκους:

n               Επεξεργασία (αναγέννηση)

n               Blending

n               Συσκευασία

n               Διάθεση

ΕΛΤΕΠΕ
ΕΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΛΕ

n          H ΕΛ.ΤΕ.ΠΕ ΑΕ κατέθεσε προς έγκριση στο ΓΕΔΣΑΠ (Γραφείο Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών και Άλλων Προϊόντων) φάκελο ΣΕΔ ΑΛΕ (Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης Αποβλήτων Λιπαντικών Ελαίων) στις 06.02.03,  ο οποίος εγκρίθηκε από την ΕΠΕΔ την 06.06.03.

n          Η Ελληνική Τεχνολογία Περιβάλλοντος ΑΕ (ΕΛ.ΤΕ.ΠΕ ΑΕ) με την σημερινή της μορφή ιδρύθηκε το 1998.

n          Στα πλαίσια του νόμου 2939/2001 και του ΠΔ 82 ΦΕΚ 64Β/02-03-2004 η ΕΛΤΕΠΕ ΑΕ υπέβαλλε φάκελο σαν συλλογικό σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης ΑΛΕ στο Γραφείο Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών και Άλλων Προϊόντων.

n          Η ΕΛΤΕΠΕ εγκρίθηκε από τον Υπουργό ΠΕΧΩΔΕ (ΦΕΚ905/17.6.2004) τον Ιούνιο του 2004.

n          Σκοπός του συλλογικού συστήματος εναλλακτικής διαχείρισης Α.Λ.Ε., είναι ο εθνικός σχεδιασμός και η άσκηση της πολιτικής διαχείρισης των Α.Λ.Ε. σε εθνικό επίπεδο.

n          Με τον όρο εθνικό σχεδιασμό εννοούμε την οργάνωση και λειτουργία ενός πανελλήνιου δικτύου εναλλακτικής διαχείρισης.

n          Από τις προαναφερθείσες υπό συλλογή ποσότητες, δυστυχώς μόνο ένα πολύ μικρό μέρος τους οδεύει για αναγέννηση σήμερα.

n            Η χρήση των αποβλήτων λιπαντικών ελαίων για παραγωγή λιπαντικών από αναγέννηση (σημειώνεται ότι με την σωστή διαδικασία αναγέννησης τα παραγόμενα βασικά λιπαντικά είναι ίδιας ποιότητας με τα πρωτογενή) αποτελεί έναν τρόπο εξοικονόμησης  εγχωρίων πρώτων υλών με τις σχετικές θετικές επιπτώσεις για την Ελληνική οικονομία.

n          Επισημαίνεται τέλος ότι άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν προχωρήσει πολύ στον τομέα της υποστήριξης της ορθολογικής διάθεσης των αποβλήτων λιπαντικών ελαίων και της αναγέννησής τους κάτι που στην Ελλάδα θα επιτευχθεί με την εφαρμογή του σχετικού  ΠΔ82(ΦΕΚ 64Α/2-3-2004) το οποίο είναι πρωτοποριακό τόσο από περιβαλλοντικής-τεχνολογικής αλλά όσο και από κοινωνικοπολιτικής άποψης.

ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΕΛ.ΤΕ.ΠΕ Α.Ε

Η ανάπτυξη του ΣΕΔ της ΕΛ.ΤΕ.ΠΕ διέπεται από τις εξής κυρίαρχες αρχές:

n              Προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος

n              Εξοικονόμηση πρώτων υλών και ενέργειας.

n              Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού για το πρόβλημα που προκύπτει           από την κακή διαχείριση των αποβλήτων λιπαντικών ελαίων.

n              Ενθάρρυνση της υπεύθυνης διαχείρισης τους από τους καταναλωτές.

n             Εμπεριστατωμένη ενημέρωση για τα οφέλη που προκύπτουν από την εφαρμογή του συστήματος

n             Παροχή επαρκών και αντιπροσωπευτικών στοιχείων αναφορικά με τις ποσότητες και την προέλευση των αποβλήτων λιπαντικών ελαίων τα οποία θα είναι άμεσα διαθέσιμα στους αρμόδιους φορείς.

n             Αύξηση του ποσοστού αναγέννησης των αποβλήτων λιπαντικών ελαίων. 

Με βάση τα παραπάνω η ανάπτυξη/δράση του ΣΕΔ της ΕΛ.ΤΕ.ΠΕ, που πραγματοποιείται με γνώμονα την πιστή εφαρμογή του εθνικού και κοινοτικού δικαίου, θα επιτύχει  για την Ελλάδα σημαντικότατη βελτίωση στον τομέα της συλλογής και αξιοποίησης των ΑΛΕ έτσι ώστε η χώρα μας να αποτελέσει πρότυπο στον τομέα αυτό σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.
ΚΕΠΕΔ:
ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΩΝ ΛΙΠΑΝΤΙΚΩΝ
Κρίνεται θεμιτό να σημειωθεί σ΄ αυτό το σημείο ότι η ΕΛΤΕΠΕ Α.Ε. έχει αντιμετωπίσει συνολικά το ζήτημα της εναλλακτικής διαχείρισης των λιπαντικών. Για τον λόγο αυτό προχώρησε σε ίδρυση και λειτουργία ΣΕΔ συσκευασιών λιπαντικών  μέσω της εταιρίας ΚΕΠΕΔ Α.Ε. της οποίας είναι ο κύριος μέτοχος. Το εν λόγω σύστημα εγκρίθηκε την 04.02.03 και είναι το μοναδικό στην Ελλάδα που έχει την έγκριση του κράτους για την εναλλακτική διαχείριση των συσκευασιών λιπαντικών. Η ΚΕΠΕΔ Α.Ε. έχει ήδη ξεκινήσει επιτυχώς την λειτουργία της και δραστηριοποιείται εντός του προκαθορισμένου στόχου, όπως αυτός περιγράφεται στον εγκεκριμένο της φάκελο.