16o ΣΥΝΕΔΡΙΟ

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ

ΤΡΙΧΩΝΙΔΑ  8 – 10 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2004

 

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ: Παπαχρυσός Δημήτρης

Μέλος Επταμελούς Γραμματείας ΠΑΝΔΟΙΚΟ

 

ΘΕΜΑ: «Επικίνδυνα Απόβλητα»

 

     Σκοπός αυτής της παρέμβασης είναι να καταδειχθεί με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο η έλλειψη πολιτικής βούλησης καθώς και ο πλημμελής  έως ανύπαρκτος έλεγχος που υπάρχει στον τόπο μας όσον αφορά τον τομέα της διαχείρισης των τοξικών και επικίνδυνων αποβλήτων μέσα από πραγματικά γεγονότα που συνέβησαν στο πρόσφατο παρελθόν κατά την διάρκεια ενός μακροχρόνιου αγώνα εναντίον μιας εταιρείας πετρελαιοειδών στη Μυτιλήνη που έκανε ο σύλλογός μας <<ΤΟ ΔΕΛΦΙΝΙ της ΣΚΑΛΑΣ ΛΟΥΤΡΩΝ ΛΕΣΒΟΥ>>.

    Όπως όλοι αντιλαμβανόμαστε  το θέμα της διαχείρισης των τοξικών και επικίνδυνων αποβλήτων είναι πάρα πολύ σοβαρό γι αυτό και ο νομοθέτης δίνει πολύ μεγάλη σημασία στον τρόπο συλλογής, διακίνησης και διαχείρισης αυτών των αποβλήτων.

    Ο νόμος 1650/86  έχει σκοπό την θέσπιση θεμελιωδών κανόνων και την καθιέρωση κριτηρίων και μηχανισμών για την προστασία του περιβάλλοντος, έτσι ώστε ο άνθρωπος ως άτομο και ως μέλος του κοινωνικού συνόλου, να ζει σε ένα υψηλής ποιότητας περιβάλλον, μέσα στο οποίο να προστατεύεται η υγεία του και να ευνοείται η ανάπτυξη της προσωπικότητάς του.

    Η αποτροπή κάθε είδους ρύπανσης, η διασφάλιση της ανθρώπινης υγείας, η προώθηση της ισόρροπης ανάπτυξης, η διασφάλιση της δυνατότητας ανανέωσης των φυσικών πόρων, η διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας των φυσικών οικοσυστημάτων και η αποκατάσταση του περιβάλλοντος είναι μερικές μόνο από τις προτεραιότητες του προαναφερθέντος νόμου.

     Οι διάφορες υπουργικές αποφάσεις όπως π.χ. η 69269/1990 ερμηνεύουν με σαφήνεια τον τρόπο εφαρμογής κα ι προστασίας όσων αναφέρθησαν παραπάνω και εξηγούν ακριβώς την διαδικασία που θα πρέπει να ακολουθείτε χωριστά για κάθε περίπτωση.

Όμως τώρα ας έρθουμε στην δική μας την περίπτωση να δούμε τι συνέβη και δεν εφαρμόστηκαν οι νόμοι γιατί πολύ φοβάμαι ότι τέτοια περιστατικά εξακολουθούν να συμβαίνουν και  εμείς δυστυχώς δεν ήμασταν η εξαίρεση.

 

Ο ΚΟΛΠΟΣ ΤΗΣ ΓΕΡΑΣ ΣΤΗ ΛΕΣΒΟ.

      Το ιστορικό αφορά τον Κόλπο της Γέρας στη Λέσβο και για όσους δεν γνωρίζουν ο Κόλπος αυτός έχει αξιολογηθεί ως «ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και έχει περιληφθεί στον κατάλογο CORINE-Biotopes της ευρωπαϊκής επιτροπής, λόγω της υψηλής οπτικής αξίας του φυσικού χώρου και του αριθμού απειλουμένων ειδών που υπάρχουν εκεί και που προστατεύονται κατ εφαρμογή των κοινοτικών οδηγιών 409/79/EEC και 43/92/EEC καθώς και της σύμβασης της Βέρνης / Συμβουλίου της Ευρώπης, σήμερα δε είναι ενταγμένος στο δίκτυο NATURA 2000.

     Επίσης ο κόλπος έχει μελετηθεί εκτενώς και αξιολογηθεί ως υψηλής οικολογικής αξίας στα πλαίσια ωκεανογραφικών ερευνών του ΕΚΘΕ καθώς και ερευνών χερσαίας και υγροτοπικής οικολογίας του τμ. Περιβάλλοντος του πανεπιστημίου Αιγαίου.

     Το στόμιο του κόλπου της Γέρας γνωστό ως καβουρόλιμνη, έχει προταθεί από το Medditerranean Action Action plan / σύμβαση της Βαρκελώνης ως χώρος δημιουργίας θαλάσσιου πάρκου, προς προστασία της πλούσιας και απειλούμενης θαλάσσιας ζωής.  

 

ΟΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΥΣΙΜΩΝ.

     Εκεί πέρα λοιπόν μέσα σ αυτό τον κόλπο η εταιρία ΜΑΜΙΔΑΚΗΣ  [νυν ΕΚΟ-ΕΛΔΑ]  διατηρούσε εγκαταστάσεις αποθήκευσης και διακίνησης υγρών καυσίμων  από τα μέσα περίπου της δεκαετίας του 60 με άδεια που ανανεωνόταν περιοδικά.

     Μετά την έναρξη ισχύος της Κ.Υ.Α. 69269 η εταιρία ζήτησε το 1992 από το ΥΠΕΧΩΔΕ την έγκριση περιβαλλοντικών όρων για ανανέωση της άδειας της που έληγε το 1994.

     Η υποβληθείσα στα πλαίσια της διαδικασίας αυτής Μ.Π.Ε. απορρίφθηκε μεν αρχικά από το Νομαρχιακό Συμβούλιο Λέσβου κατά τις συνεδριάσεις του τον Ιούλιο του 93 και τον Μάιο του 94 , τελικά όμως εγκρίθηκε κατά πλειοψηφία με την υπ αρ. 14/21-2-96 απόφαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου Λέσβου.

     Κατόπιν αυτού εκδόθηκε η σχετική [υπ αρ. 30931/20-5-96] κοινή απόφαση του Γ.Γ. του ΥΠΕΧΩΔΕ και του Γ.Γ. του Υπουργείου Ανάπτυξης με την οποία εγκρίθηκαν οι περιβαλλοντικοί όροι.

     Η τελευταία αυτή απόφαση της Διοίκησης προσβλήθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα από τον Σύλλογο « ΔΕΛΦΙΝΙ » και την τότε Κοινότητα Λουτρών Λέσβου ενώπιον του Σ.τ.Ε. και το  Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο με την υπ αρ. 4633/97 απόφαση του Ε! Τμήματος ακύρωσε την ως άνω απόφαση ως μη νόμιμη λόγω της αντίθεσής της , προς την αρχή της μη υποβάθμισης ζωτικού στοιχείου του θαλασσίου και παρακτίου κεφαλαίου της χώρας , όπως είναι ο Κόλπος της Γέρας.

    Ειδικότερα το ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο της Χώρας έκρινε στο αιτιολογικό της απόφασής του ότι <<εφ όσον ο κόλπος της Γέρας αποτελεί ευαίσθητο οικοσύστημα, χερσαίο και θαλάσσιο με μεγάλη οικολογική αξία ,  συνδυάζει δε επιπροσθέτως και την αξία του υψηλού αισθητικού κάλους , είναι σύμφωνα με τα ανωτέρω δεκτικός μόνον ηπίας διαχειρίσεως , με την οποία είναι προδήλως ασύμβατη η εγκατάσταση και λειτουργία δεξαμενών αποθήκευσης και διακίνησης υγρών καυσίμων , οι οποίες συνεπάγονται πρόδηλο επιβάρυνση και κίνδυνο για το περιβάλλον>>.

   Την απόφαση αυτή του Σ.τ.Ε. κοινοποιήσαμε τότε με δικαστικό κλητήρα στην εταιρία ΜΑΜΙΔΑΚΗΣ  στο ΥΠΕΧΩΔΕ ,  στην Υπουργό Ανάπτυξης και στην Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Λέσβου για να πράξουν υποτίθεται τα δέοντα.

   Μεσολαβεί αρκετό χρονικό διάστημα και τον Ιούλιο του 98 κοινοποιούμε εξώδικο στον τότε Νομάρχη Λέσβου κ. Μαθιέλλη στο οποίο επισημαίνουμε τις ποινικές ευθύνες που έχει από την μη εφαρμογή της απόφασης του Σ.τ.Ε.

   Τον Μάρτιο του 1999 επισκεπτόμαστε τον νέο τότε Νομάρχη Λέσβου κ. Βουνάτσο για να του υπενθυμίσουμε την εκκρεμότητα που υπάρχει με το θέμα. Ο Νομάρχης υπόσχεται ότι το αργότερο εντός του Απριλίου 1999 θα συζητήσει το θέμα στο Νομαρχιακό Συμβούλιο  χωρίς όμως τελικά να το πράξει παρά τις επανειλημμένες  οχλήσεις μας..

Στις 5 Ιουνίου του 1999 ημέρα του περιβάλλοντος γίνεται σύσκεψη όλων των συλλόγων του Κόλπου Γέρας με την παρουσία των βουλευτών του Νομού , των Δημάρχων, του Νομάρχη  και λοιπών φορέων στην οποία εκτός των άλλων συζητείται και το θέμα της μη εφαρμογής από τη πλευρά της πολιτείας της απόφασης του Σ.τ.Ε. και καταγγέλλετε το γεγονός.

    Τον Αύγουστο του 1999 σαν ύστατη ενέργειά μας παραδίδουμε επιστολή στον Υπουργό Αιγαίου με την οποία ζητάμε την μεσολάβησή του για την επίλυση του θέματος χωρίς ωστόσο να υπάρξει καμία απάντηση. 

    Τον Σεπτέμβριο του 1999 παραδίδετε επιστολή – καταγγελία στο Λιμεναρχείο Περάματος που έχει την ευθύνη της περιοχής στην οποία επισημαίνονται οι ευθύνες που έχει επειδή επιτρέπει την προσέγγιση των δεξαμενόπλοιων και την φορτοεκφόρτωση καυσίμων σε μια εταιρεία που στερείται αδείας λειτουργίας. Απάντηση καμία.

   Τον Οκτώβριο του 1999 καταγγέλλεται από τον Σύλλογο ΔΕΛΦΙΝΙ στην Εισαγγελία Μυτιλήνης ότι εντός των εγκαταστάσεων έχει γίνει παράνομη ταφή Τοξικών και Επικίνδυνων Αποβλήτων.  Επεμβαίνει ο Εισαγγελέας , γίνεται εκταφή στο χώρο που υπεδείχθη και επιβεβαιώνονται τα καταγγελλόμενα.

   Το κλιμάκιο ελέγχου και προστασίας του περιβάλλοντος της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Λέσβου επιβάλει πρόστιμο 7.000.000 δρχ. στην εταιρεία και την υποχρεώνει εντός δύο μηνών να υποβάλει σχέδιο απορρύπανσης της περιοχής .

   Τον ίδιο μήνα οι ψαράδες της Σκάλας Λουτρών πιάνουν έναν άρρωστο πελεκάνο ο οποίος με πρωτοβουλία του Συλλόγου ΔΕΛΦΙΝΙ στέλνεται στο Κέντρο Περίθαλψης Αγρίων Ζώων και Πουλιών στην Αίγινα.

Το πουλί μετά  10  περίπου ημέρες αποβιώνει με την διάγνωση ότι έπασχε από Μολυβδίαση , στοιχείο τοξικό και χαρακτηριστικό των ρύπων από εγκαταστάσεις καυσίμων.

   Το Νοέμβριο του 1999 η Επιτροπή Περιβάλλοντος του Δήμου Μυτιλήνης αφού εξετάζει πολύπλευρα το θέμα ζητά από όλους τους αρμόδιους να εφαρμόσουν την απόφαση του Σ.τ.Ε. και εισηγείται στο Δημοτικό Συμβούλιο Μυτιλήνης να πράξει το ίδιο.

   Οι Βουλευτές Στ. Σκοπελίτης του Κ.Κ.Ε. και Στ. Αλφιέρη του ΣΥΝ καταθέτουν σχετικές επερωτήσεις στην Βουλή για το θέμα.

Οι Ευρωβουλευτές κ.  Κακλαμάνης και Παπαγιαννάκης πράττουν το ίδιο στην Ευρωβουλή.

   Το Δημοτικό Συμβούλιο Μυτιλήνης αποφασίζει ομόφωνα και ζητά από τον Νομάρχη Λέσβου την άμεση εφαρμογή της απόφασης του Σ.τ.Ε. και το ίδιο πράττει με επιστολή του ο τότε Δήμαρχος Μυτιλήνης.

   Τον Ιανουάριο του 2000 κάνουμε αναφορά στον «ΣΥΝΗΓΟΡΟ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ» και η ανεξάρτητη αυτή Διοικητική Αρχή στέλνει μια επιστολή καταπέλτης στον τότε Νομάρχη Λέσβου και τον καλεί να απαντήσει εντός 20 ημερών.

Τον Απρίλιο του 2000 ο «ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ» επανέρχεται με νέα επιστολή του προς τον Νομάρχη Λέσβου ζητώντας του εξηγήσεις για την καθυστέρηση λήψης σχετικών αποφάσεων επί του θέματος.

Τον ίδιο μήνα επίσης έρχεται προς συζήτηση στο Νομαρχιακό Συμβούλιο Λέσβου νέα Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων της εταιρείας ΜΑΜΙΔΑΚΗΣ κατά προκλητική παράβαση της απόφασης του Σ.τ.Ε.

Το Νομαρχιακό Συμβούλιο Λέσβου με την υπ αρ. 21/2000 απόφασή του  την απορρίπτει ομόφωνα << επειδή υφίσταται δεδικασμένον προκύπτον από την αριθ. 4633/97 απόφαση του Ε! Τμήματος του Σ.τ.Ε. και ζητά από το αρμόδιο Υπουργείο ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ. να μην χορηγήσει έγκριση περιβαλλοντικών όρων στην σχετική αίτηση της παραπάνω εταιρείας>>.

   Τον Ιούνιο του 2000 και μετά από σχετικό αίτημα του Συλλόγου ΔΕΛΦΙΝΙ το Επιμελητήριο Περιβάλλοντος και Βιωσίμου Αναπτύξεως εκδίδει γνωμοδότηση και <<θεωρεί το θέμα της μη συμμορφώσεως της Διοικήσεως προς τις αποφάσεις του Σ.τ.Ε. ως μείζων κώλυμα για την εμπέδωση Κράτους Δικαίου στη Χώρα μας>>.

   Παρά ταύτα το ΥΠΕΧΩΔΕ με την υπ αρ. 46315/7-6-2000 απόφασή του εγκρίνει την νέα Μ.Π.Ε. της προαναφερθείσης εταιρείας παρά του ότι υφίσταται δεδικασμένο προκύπτον από την 4633/97 απόφαση του Σ.τ.Ε.

   Ο Σύλλογος της Σκ. Λουτρών Λέσβου <<ΤΟ ΔΕΛΦΙΝΙ>> και ο Δήμος Μυτιλήνης προσφεύγουν εκ νέου στο Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο της χώρας μας το Σ.τ.Ε. για να καταγγείλουν την τελεσθείσα παρανομία .

   Τον Αύγουστο του 2000 το θερινό τμήμα του Ε! Τμήματος του Σ.τ.Ε. εκδίδει προσωρινή διαταγή αναστολής της προαναφερθείσης  έγκρισης και τον Απρίλιο του 2001 εκδικάζεται η αίτηση ακυρώσεως στο Ε! τμήμα το οποίο και εκδίδει την 4141/2001 απόφαση με την οποία <<ακυρώνεται η [ 46315/7-6-2000 ] απόφαση των Υπουργείων Περιβάλλοντος και Ανάπτυξης  ως παράνομη λόγω του δεδικασμένου που υπάρχει με την προγενέστερη [ 4633/97 ] απόφαση του ιδίου τμήματος>>.

   Ο Συνήγορος του Πολίτη εν τω μεταξύ επανέρχεται με νέες παρεμβάσεις του στις 1-6-2001 , στις 31-7-2001, στις28-9-2001, στις 31-12-2001 ,στις 28-1-2002 ,στις 17-4-2002 , στις 

1-7-2002 και στις 15-11-2002  επισημαίνοντας την ύπαρξη ευθυνών όλων των εμπλεκομένων μερών χωρίς όμως θετικό αποτέλεσμα.

   Εν τω μεταξύ ο Σύλλογός μας προσφεύγει εκ νέου με αίτησή του στο Σ.τ.Ε. στην επιτροπή του άρθρου 72  για να διαπιστωθεί η μη συμμόρφωση της Διοικήσεως με τις αποφάσεις του Ανωτάτου Διοικητικού Δικαστηρίου της χώρας μας , καθώς και με αναφορά του για το θέμα στην επιτροπή αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

   Στις 16-10-2002 η Επιτροπή Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων παρεμβαίνει με αιτιολογημένη γνώμη της και εγκαλεί τη χώρα μας δίδοντας προθεσμία δύο μηνών για να κλείσει τις εγκαταστάσεις διαφορετικά δηλώνει ότι θα την παραπέμψει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

   Δύο ακριβώς μήνες μετά στις16-12-2002  με σχετική απόφασή της , η Νομαρχία Λέσβου αποφασίζει την διακοπή της λειτουργίας [ σφράγιση ] των εγκαταστάσεων δίδοντας τέλος σ ένα <<σήριαλ>> που ταλαιπώρησε βάναυσα το περιβάλλον, τον Σύλλογό μας ,τα μέλη του και τους κατοίκους για περισσότερο από 10 έτη.

   Στις 7-4-2003 συνεδρίασε στο Σ.τ.Ε. η επιτροπή του άρθρου 72 για να εξετάσει την από

28-6-2002 αίτησή μας η οποία αφού εξέτασε το θέμα εξέδωσε την 12/2003 απόφαση η οποία καταλήγει λέγοντας << Οι ανωτέρω ενέργειες δεν συνιστούν πραγμάτωση των υλικών ενεργειών που είναι απαραίτητες για την συμμόρφωση προς την ακυρωτική απόφαση του Σ.τ.Ε.  Συνεπώς η Διοίκηση παρέλειψε την εκ του Συντάγματος και του νόμου υποχρέωσή της προς συμμόρφωση στην προμνημονευθείσα 4141/2001 απόφαση του Σ.τ.Ε. , υπέχουσα για τον λόγο αυτό τις κατά νόμων ευθύνες. >>

   Μετά το κλείσιμο των εγκαταστάσεων ο Συνήγορος του Πολίτη επανέρχεται με νέες παρεμβάσεις του [ στις 13-2-2003 και στις 3-7-2003 ] για το πρόβλημα της απορρύπανσης της περιοχής από τα τοξικά απόβλητα , την τήρηση της νομιμότητας και την προστασία του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας.

Τελειώνοντας την αναφορά αυτή του προβλήματός  όλοι ασφαλώς θα αντιληφθήκατε ότι εκείνο που φταίει δεν είναι η νομοθεσία ούτε οι δικαστές, ούτε οι οικολογικές οργανώσεις που τα καταγγέλλουν αλλά κυρίως η έλλειψη πολιτικής βούλησης που υπάρχει για την εφαρμογή των νόμων του κράτους και προς αυτή κυρίως τη κατεύθυνση πρέπει να εξασκήσουμε τις πιέσεις μας για να  μπορούμε όλοι να ελπίζουμε σ ένα καλλίτερο μέλλον.