Έναρξη ερευνητικού έργου «UnSettle: Αλληλο-τεμνόμενες διαδικασίες και εμπειρίες αστικών εκτοπισμών στην Ελλάδα»
Τον Μάρτιο του 2026 ξεκίνησε η υλοποίηση του ερευνητικού έργου «UnSettle: Αλληλο-τεμνόμενες διαδικασίες και εμπειρίες αστικών εκτοπισμών στην Ελλάδα (Intersecting processes and experiences of urban displacements in Greece)» στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών. Επιστημονικά υπεύθυνη του έργου είναι η μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο ΕΚΚΕ Εύα Παπατζανή. Το έργο επιλέχθηκε για χρηματοδότηση από το Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.), στο πλαίσιο της 4ης Προκήρυξης Ερευνητικών Έργων ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ., για την ενίσχυση μεταδιδακτορικών ερευνητών/τριών αφότου κατατάχθηκε 7ο πανελλαδικά στις κοινωνικές επιστήμες με βαθμολογία 95.25/100 (Κωδ. ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.: 28207)
Το UnSettle αποσκοπεί σε μια σε βάθος μελέτη των πολλαπλών και ταυτόχρονα εκδηλούμενων διαδικασιών και εμπειριών εκτοπισμού στην πόλη της Αθήνας, στην Ελλάδα. Οι στοχεύσεις του UnSettle περιλαμβάνουν, πρώτον, την θεωρητική ανα-νοηματοδότηση της έννοιας του εκτοπισμού, φέρνοντας σε διάλογο προσεγγίσεις στην αστική γεωγραφία και τις αστικές σπουδές, καθώς και προσεγγίσεις στις προσφυγικές σπουδές και τις σπουδές αναγκαστικής μετανάστευσης. Δεύτερον, το έργοστοχεύει στην εμπειρική διερεύνηση των αστικών εμπειριών τόσο των μεταναστών/τριών όσο και των μη μεταναστών/τριών κατοίκων στην ίδια πόλη, μέσω μεθόδων εξιστόρησης και χαρτογράφησης του εκτοπισμού («narrating» & «mappingdisplacement»). Τρίτον, το UnSettle περιλαμβάνει μια καινοτόμο μεθοδολογική συμβολή που σχετίζεται με την παραγωγή γνώσης, μέσα από την ενεργή εμπλοκή των συμμετεχόντων/ουσών στην έρευνα στη διαδικασία της συγγραφής για τον εκτοπισμό (writing -about- displacement).
Το UnSettle θα επικεντρωθεί στην πόλη της Αθήνας, εξετάζοντας την περίοδο 2016-2026, απαντώντας σε δύο μεγάλες αστικές και κοινωνικές προκλήσεις που αναπαράγουν τον εκτοπισμό σήμερα και εκδηλώνονται διαφορετικά αλλά ταυτόχρονα: Πρώτον, τον συνεχιζόμενo εκτοπισμό ήδη εκτοπισμένων υποκειμένων, μεταναστών/τριών, προσφύγων και αιτούντων/ουσών άσυλο λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των πολιτικών υποδοχής, φιλοξενίας και ασύλου, όπως έχουν διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια, που επιφέρουν τη συνέχιση του εκτοπισμού ακόμα και στις λεγόμενες χώρες και πόλεις «υποδοχής». Εδώ επίσης εντάσσονται διαδικασίες εκτοπισμού ήδη εκτοπισμένων ανθρώπων που έχουν να κάνουν με μια σειρά επίσημων ή και άτυπων πρακτικών στο επίπεδο της καθημερινής ζωής, όπως επιτελούνται από ποικίλους δρώντες και μπορεί να περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, καθημερινές διακρίσεις και ρατσισμό. Δεύτερον, τον εκτοπισμό που σχετίζεται με τις διαδικασίες αστικής και στεγαστικής αναδιάρθρωσης και επισφάλειας που επηρεάζουν ευρεία τμήματα του πληθυσμού και εκδηλώνονται μέσω της αδυναμίας εύρεσης οικονομικά προσιτής κατοικίας, των οικιστικών εξώσεων –ή της απειλής αυτών–λόγω αύξησης των ενοικίων, και των διαδικασιών τουριστικοποίησης γειτονιών, μεταξύ άλλων.
Στο UnSettle, ο εκτοπισμός γίνεται αντιληπτός ως μια ανοιχτή, δυναμική και μη γραμμική διαδικασία «un-homing», κύριο χαρακτηριστικό της οποίας είναι η διάρρηξη των σχέσεων μεταξύ ανθρώπων και τόπων, η απ-εγκατάσταση και η κατάργηση συνδέσεων και των ιστοριών του τόπου. Προσεγγίζεται ως μια διαδικασία που απορρέει, εκδηλώνεται σε, και επηρεάζεται από διαφορετικά επίπεδα (μάκρο-, μέσο-, μίκρο-), ως μια διαδικασία σε πολλαπλές κλίμακες με σχεσιακές χρονικότητες και χωρικότητες, και ως μια διαδικασία που αφορά διαφορετικά υποκείμενα πέρα από το δίπολο μεταξύ μεταναστών και ντόπιων, ξεπερνώντας έτσι τον «εθνοτικό φακό».