Το ερευνητικό έργο «UnSettle: Αλληλοτεμνόμενες διαδικασίες και εμπειρίες αστικών εκτοπισμών στην Ελλάδα (Intersecting processes and experiences of urban displacements in Greece)» αποσκοπεί στη μελέτη των πολλαπλών και ταυτόχρονα εκδηλούμενων διαδικασιών και εμπειριών εκτοπισμού στην πόλη της Αθήνας. Οι στοχεύσεις του UnSettle περιλαμβάνουν, πρώτον, την θεωρητική επανανοηματοδότηση της έννοιας του εκτοπισμού, φέρνοντας σε διάλογο προσεγγίσεις στην αστική γεωγραφία και τις αστικές σπουδές, καθώς και προσεγγίσεις στις προσφυγικές σπουδές και τις σπουδές αναγκαστικής μετανάστευσης. Δεύτερον, το έργο στοχεύει στη μελέτη των τρόπων με τους οποίους αλληλοτεμνόμενες διαδικασίες εκτοπισμού αναπαράγονται στο πλαίσιο των θεσμικών πολιτικών και πρακτικών διαφορετικών δρώντων. Εδώ περιλαμβάνονται πολιτικές που σχετίζονται με διαδικασίες αστικής και στεγαστικής αναδιάρθρωσης και τουριστικοποίησης, και πολιτικές υποδοχής και φιλοξενίας μεταναστών/τριών, αιτούντων/ουσών άσυλο, και προσφύγων, καθώς και επίσημες και άτυπες πρακτικές που αναπαράγουν – ή αμφισβητούν τον – εκτοπισμό. Τρίτον, το UnSettle στοχεύει στη διερεύνηση των αστικών εμπειριών τόσο των μεταναστών/τριών όσο και των μη μεταναστών/τριών κατοίκων στην ίδια πόλη, μέσω μεθόδων εξιστόρησης και χαρτογράφησης του εκτοπισμού («narrating» & «mapping displacement»). Τέταρτον, το έργο υιοθετεί μια καινοτόμο μεθοδολογική προσέγγιση που σχετίζεται με την παραγωγή γνώσης, μέσα από την ενεργή εμπλοκή των συμμετεχόντων/ουσών στην έρευνα στη διαδικασία της συγγραφής για τον εκτοπισμό («writing -about- displacement»).
Το UnSettle επικεντρώνεται στην πόλη της Αθήνας, εξετάζοντας την περίοδο 2016-2026, απαντώντας σε δύο αστικές και κοινωνικές προκλήσεις που αναπαράγουν τον εκτοπισμό με διαφορετικούς τρόπους αλλά ταυτόχρονα: Πρώτον, τον εκτοπισμό που σχετίζεται με διαδικασίες αστικής αναδιάρθρωσης και χρηματιστικοποιησης της κατοικίας, τουριστικοποίησης και τάσεων εξευγενισμού περιοχών της πόλης. Τέτοιες διαδικασίες επηρεάζουν σήμερα διευρυμένα τμήματα του πληθυσμού και εκδηλώνονται μέσω της αδυναμίας εύρεσης οικονομικά προσιτής κατοικίας, της αναγκαστικής μετακίνησης – ή της πίεσης για μετακίνηση – σε διαφορετικές περιοχές της πόλης λόγω αύξησης των ενοικίων και μεταλλαγής του χαρακτήρα των γειτονιών, και της απώλειας της σύνδεσης με τον τόπο και διάρρηξης σχέσεων ανήκειν. Δεύτερον, το έργο εξετάζει τον συνεχιζόμενo εκτοπισμό ήδη εκτοπισμένων υποκειμένων, μεταναστών/τριών, προσφύγων και αιτούντων/ουσών άσυλο, λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των πολιτικών υποδοχής, φιλοξενίας και ασύλου, που επιφέρουν την συνέχιση του εκτοπισμού ακόμα και στις χώρες και πόλεις «υποδοχής», μέσω πχ. της αναγκαστικής τοποθέτησης σε camp, τις μετακινήσεις μεταξύ δομών του συστήματος υποδοχής, και τις εξώσεις των αναγνωρισμένων προσφύγων που διαρρηγνύουν ήδη εγκαθιδρυμένες σχέσεις με τον τόπο. Εδώ εντάσσονται επίσης διαδικασίες εκτοπισμού που συνδέονται με πρακτικές διακρίσεων στην πρόσβαση στην κατοικία, καθώς και με μορφές καθημερινού ρατσισμού που αφορούν την οικειοποίηση του χώρου στην πόλη.
Στο UnSettle, ο εκτοπισμός γίνεται αντιληπτός ως μια ανοιχτή, δυναμική και μη γραμμική διαδικασία «un-homing», κύριο χαρακτηριστικό της οποίας είναι η διάρρηξη των σχέσεων μεταξύ ανθρώπων και τόπων, το «ξερίζωμα», και η κατάργηση συνδέσεων και των ιστοριών του τόπου. Προσεγγίζεται ως μια διαδικασία που απορρέει, εκδηλώνεται σε, και επηρεάζεται από διαφορετικά επίπεδα (μάκρο, μέσο, μίκρο), ως μια διαδικασία σε πολλαπλές κλίμακες, με σχεσιακές χρονικότητες και χωρικότητες, και ως μια διαδικασία που αφορά διαφορετικά υποκείμενα πέρα από το δίπολο μεταξύ μεταναστών/τριών και ντόπιων, ξεπερνώντας έτσι τον «εθνοτικό φακό».
Το UnSettle υλοποιείται στο πλαίσιο της δράσης του ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. «4η Προκήρυξη Ερευνητικών Έργων ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. για την ενίσχυση Μεταδιδακτορικών Ερευνητών/τριών» (Αριθμός Έργου ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.: 28207), και φιλοξενείται στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (Ε.Κ.Κ.Ε.), με διάρκεια 2026-2028.
ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
- ΑΚΡΩΝΥΜΙΟ: UnSettle
- ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΦΟΡΕΑΣ: EKKE
- ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ: 79.992,00 €
- ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΟ: Χρηματοδοτούμενο
- ΦΟΡΕΑΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ: Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.) Κωδ. : 28207
- ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Εύα (Ευαγγελία) Παπατζανή
- ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ: Οριζόντιο
- ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ: Εύα (Ευαγγελία) Παπατζανή [Συμβουλευτική Επιτροπή: Γιώργος Κανδύλης, ΕΚΚΕ / Ντίνα Βαΐου, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο / Ayse Çağlar, Πανεπιστήμιο της Βιέννης]
- ΕΝΑΡΞΗ ΕΡΓΟΥ: 2026-03
- ΔΙΑΡΚΕΙΑ(μήνες): 24
- ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΕΡΓΟΥ: https://www.unsettleproject.gr/
